ارمغانِ حجاز

Armaghan-e-Hijaz

Urdu and Persian sections

439 imported poem entries

Poems

Original text and listing order come from a pinned community transcription dataset. They have not yet been reconciled to the edition lead below.

ا بتد ا

English title: URDU POEMS

  1. ابليس کي مجلس شوريEnglish title: THE DEVIL’S CONFERENCE
  2. بڈھے بلوچ کي نصيحت بيٹے کوEnglish title: THE ADVICE OF AN OLD BALUCH TO HIS SON
  3. تصوير و مصورEnglish title: PAINTING AND THE PAINTER
  4. عالم برزخEnglish title: THE STATE OF BARZAKH
  5. معزول شہنشاہEnglish title: A DEPOSED MONARCH
  6. دوزخي کي مناجاتEnglish title: LITANY OF THE DAMNED
  7. مسعود مرحومEnglish title: THE LATE MASUD
  8. آواز غيبEnglish title: A VOICE FROM BEYOND

رباعيات

English title: QUATRAINS

  1. مري شاخ امل کا ہے ثمر کياEnglish title: What fruit will the bough of my hope bear
  2. فراغت دے اسے کار جہاں سےEnglish title: Set him free of this world’s affairs
  3. دگرگوں عالم شام و سحر کرEnglish title: Upset this world of morn and eve
  4. غريبي ميں ہوں محسود اميريEnglish title: My poor estate makes proud men covetous
  5. خرد کي تنگ داماني سے فريادEnglish title: Rescue me please from wisdom’s narrowness
  6. کہا اقبال نے شيخ حرم سےEnglish title: Iqbal said to the Shaykh of the Ka‘bah
  7. کہن ہنگامہ ہائے آرزو سردEnglish title: The old flame of desires has grown cold
  8. حديث بندئہ مومن دل آويزEnglish title: The talk of Muslim is interesting
  9. تميز خار و گل سے آشکاراEnglish title: The clairvoyance of the zephyr
  10. نہ کر ذکر فراق و آشنائيEnglish title: Of love and losing what words need be said
  11. ترے دريا ميں طوفاں کيوں نہيں ہےEnglish title: Why is there no storm in your sea
  12. خرد ديکھے اگر دل کي نگہ سےEnglish title: If with the heart’s eye the intellect would see aright
  13. کبھي دريا سے مثل موج ابھر کرEnglish title: Sometimes by rising from the ocean like a wave

ملا زادہ ضيغم لولا بي کشميري کا بياض

English title: The Amanuensis of Mullah Zaighum

  1. پاني ترے چشموں کا تڑپتا ہوا سيمابEnglish title: Your springs and lakes with water pulsating and quivering like quicksilver
  2. موت ہے اک سخت تر جس کا غلامي ہے نامEnglish title: Harder than death is what thou call’st slavery
  3. آج وہ کشمير ہے محکوم و مجبور و فقيرEnglish title: Today that land of Kashmir, under the heels of the enemy, has become weak
  4. گرم ہو جاتا ہے جب محکوم قوموں کا لہوEnglish title: When the enslaved people’s rage boils
  5. دراج کي پرواز ميں ہے شوکت شاہيںEnglish title: The partridge flies with the majesty of the falcons
  6. رندوں کو بھي معلوم ہيں صوفي کے کمالاتEnglish title: The dissolute know the Sufi’s accomplishments
  7. نکل کر خانقاہوں سے ادا کر رسم شبيريEnglish title: Come out of the monastery and play the role of Shabbir
  8. سمجھا لہو کي بوند اگر تو اسے تو خيرEnglish title: Thou think’st it a mere drop of blood
  9. کھلا جب چمن ميں کتب خانہء گلEnglish title: When flowers’ bookshop opened in the garden
  10. آزاد کي رگ سخت ہے مانند رگ سنگEnglish title: A free man’s vein is hard like stone’s
  11. تمام عارف و عامي خودي سے بيگانہEnglish title: All high and low are unaware of khudi:
  12. دگرگوں جہاں ان کے زور عمل سےEnglish title: The living nations of the world have won their laurels
  13. نشاں يہي ہے زمانے ميں زندہ قوموں کاEnglish title: It is the sign of living nations
  14. چہ کافرانہ قمار حيات مي بازيEnglish title: How heretically do you play the game of life?
  15. ضمير مغرب ہے تاجرانہ، ضمير مشرق ہے راہبانہEnglish title: The ways of the West are calculating
  16. حاجت نہيں اے خطہ گل شرح و بياں کيEnglish title: O land of charming and sweet flowers
  17. خود آگاہي نے سکھلا دي ہے جس کو تن فراموشيEnglish title: Self‐awareness has made the mujahid forget his body
  18. آں عزم بلند آور آں سوز جگر آورEnglish title: Nourish that lofty will and burning heart
  19. غريب شہر ہوں ميں، سن تو لے مري فريادEnglish title: I am quiet a stranger to the town
  20. سر اکبر حيدري، صدر اعظم حيدر آباد دکن کے نامEnglish title: TO SIR AKBAR HYDERI - THE CHIEF MINISTER OF HYDERABAD DECCAN
  21. حسين احمدEnglish title: HUSAIN AHMAD
  22. حضرت انسانEnglish title: THE HUMAN BEING

حضورحق

English title: HAZOOR-I-HAQ

  1. خوش آن راهی که سامانی نگیرد
  2. دل ما بیدلان بردند و رفتندEnglish title: They held the loveless is heart and went away,
  3. سخن ہا رفت از بود و نبودمEnglish title: My being and non-being were topics on tips,
  4. دل من در گشاد چون و چند استEnglish title: My heart rakes often knots of ‘how’ and ‘why’.
  5. چہ شور است این کہ در آب و گل افتادEnglish title: What a noisy display of mud and clay,
  6. جہان از خود برون آوردۂ کیست؟English title: Who brought the wide world on the cosmos scene,
  7. دل بی قید من در پیچ و تابیستEnglish title: My heart not prisoned is writhing with pain,
  8. صبنت الکاس عنا ام عمروEnglish title: O Amrine1, thou hast turn’d the cup of wine,
  9. بخود پیچیدگان در دل اسیرندEnglish title: The self writhing hearts are captives of lures,
  10. روم راہی کہ او را منزلی نیستEnglish title: I tread a path there which leads no where,
  11. می من از تنک جامان نگہ دارEnglish title: Keep off my wine from shallow hearted meeks,
  12. ترا این کشمکش اندر طلب نیستEnglish title: Thou hast no quest in thy efforts and zeals,
  13. ز من ہنگامہ ئی وہ این جہان راEnglish title: Bid me shake the world with a cry and hue
  14. جہانی تیرہ تر با آفتابیEnglish title: A gloom still lurking in broad day light,
  15. غلامم جز رضای تو نجویمEnglish title: Thy slave I’m and seek thy pleasure alone,
  16. دلی در سینہ دارم بی سروریEnglish title: My heart knows not the bliss of His flame,
  17. چہ گویم قصہ دین و وطن راEnglish title: How to tell tale of ‘Deen’ and father land.
  18. مسلمانی کہ در بند فرنگ استEnglish title: A Muslim tied up with a foreign land,
  19. نخواہم این جھان و آن جہان راEnglish title: I wish not this world nor cosmos whole,
  20. چہ میخواہی ازین مرد تن آساےEnglish title: What ye hopes from an easy going bloke,
  21. بہ آن قوم از تو میخواہم گشادیEnglish title: I seek for that nation a rising field,
  22. نگاہ تو عتاب آلود تا چندEnglish title: How long shall you gaze with a wrathful stare?
  23. سرود رفتہ باز آید کہ ناید؟English title: That bliss of the past may come or not,
  24. اگر می آید آن دانای رازیEnglish title: If so e’er comes that gifted mystic sage,
  25. متاع من دل درد آشنای استEnglish title: My heart is wealth mine who knows pang’s pine,
  26. دل از دست کسی بردن نداندEnglish title: To lose heart to some one he did not know,
  27. دل ما از کنار ما رمیدہEnglish title: My heart so restive is fleeing from me,
  28. نداند جبرئیل این ہای و ہو راEnglish title: I donned big circles on a likewise night,
  29. شب این انجمن آراستم منEnglish title: Knows not the Gabriel this hue and cry,
  30. چنین دور آسمان کم دیدہ باشدEnglish title: The sky seldom sees alike this age,
  31. عطا کن شور رومے ، سوز خسروEnglish title: Get me Seenay’s truth, and love of his name,
  32. مسلمان فاقہ مست و ژندہ پوش استEnglish title: A Muslim gloats in hunger and patches,
  33. دگر ملت کہ کاری پیش گیردEnglish title: A nation again whom duty is dear,
  34. دگر قومی کہ ذکر لاالہشEnglish title: A nation again whose hearts would adorn,
  35. جہان تست در دست خسی چندEnglish title: Thy world is ruled by misers few,
  36. مریدی فاقہ مستی گفت با شیخEnglish title: A hungry seeker begged his Sheikh to plead,
  37. دگرگون کشور ہندوستان استEnglish title: Looking in a mess is Indian State,
  38. ز محکومی مسلمان خود فروش استEnglish title: From bondage a Moslem is a self sold guy,
  39. یکی اندازہ کن سود و زیان راEnglish title: So calculate once all the losses and gains,
  40. تو میدانی حیات جاودان چیست؟English title: What is the lasting life is known to thee,
  41. بپایان چون رسد این عالم پیرEnglish title: When the old world gets its apex of height,
  42. بدن واماندہ و جانم در تک و پوستEnglish title: My body is tired but soul still flies,

حضور رسالت

English title: HAZOOR-I-RISALAT

  1. ادبگاهی‌ست زیر آسمان از عرش نازک‌تر
  2. ’’الایا خیمگی خیمہ فروھلEnglish title: O, tent chamberlain! leave the tent hark
  3. نگاہی داشتم بر جوہر دلEnglish title: I keep my eyes penchant on hearts essence,
  4. ندانم دل شہید جلوہ کیستEnglish title: I know not who dazzled and killed this heart,
  5. مپرس از کاروان جلوہ مستانEnglish title: Ask not of lustre drunk’s caravan scene,
  6. بہ این پیری رہ یثرب گرفتمEnglish title: I cherish for Yasrib though I am old,
  7. گناہ عشق و مستی عام کردندEnglish title: To love’an rapture sins gave a common sense,
  8. چه پرسی از مقامات نوایمEnglish title: You ask the spots where I played my jazz there,
  9. سحر با ناقہ گفتم نرم تر روEnglish title: That dawn I asked naqah not to run quick,
  10. مہار ای ساربان او را نشایدEnglish title: She needs no reins O I teamster hence!
  11. نم اشک است در چشم سیاہشEnglish title: Yet tears moist vivid in jet black eyes,
  12. چہ خوش صحرا کہ در وی کاروانہاEnglish title: How lucky are deserts caravan lines,
  13. چہ خوش صحرا کہ شامش صبح خند استEnglish title: Hail the desert whose eve is morning gay,
  14. امیر کاروان آن اعجمی کیست؟English title: Who’s that Ajmi as head of caravan
  15. مقام عشق و مستی منزل اوستEnglish title: A place in love and raptures was his aim,
  16. غم پنہاں کہ بی گفتن عیان استEnglish title: A hidden grief untold is clear,
  17. بہ راغان لالہ رست از نو بہارانEnglish title: In pits grow poppies from vernal tide,
  18. گہی شعر عراقی را بخوانمEnglish title: A page of Iraqi sometimes I turn,
  19. غم راہی نشاط آمیزتر کنEnglish title: Let the hiker’s grief take a blissful turn,
  20. بپا ای ھم نفس باہم بنالیمEnglish title: Come O! chum for a tie to weep and cry.
  21. حکیمان را بھا کمتر نہادندEnglish title: To wise he gave less wealth and affluence,
  22. جهان چار سو اندر بر منEnglish title: The world with four sides I have in arm-pit,
  23. درین وادی زمانی جاودانےEnglish title: In this valley lies a lasting life new,
  24. مسلمان آن فقیر کج کلاہیEnglish title: A Muslim was a king and saint so high,
  25. تب و تاب دل از سوز غم تستEnglish title: The heart takes heat from thy love pangs’ flame,
  26. شب ہندی غلامان را سحر نیستEnglish title: No morn yet to slaves O Indian night,
  27. چہ گویم زان فقیری دردمندیEnglish title: As such I say to a. soft hearted soul,
  28. چسان احوال او را بر لب آرمEnglish title: A friend’s hidden life how can I reveal,
  29. ہنوز این چرخ نیلی کج خرام استEnglish title: The sky still going on a perverse course,
  30. نماند آن تاب و تب در خون نابشEnglish title: In his pure blood shines not that vigour and heat,
  31. دل خود را اسیر رنگ و بو کردEnglish title: He made his heart captive of pomp and show,
  32. بروی او در دل ناگشادEnglish title: To him the heart’s door is not open yet,
  33. گریبان چاک و بی فکر رفو زیستEnglish title: His collar is torn, he cares no darn,
  34. حق آن دہ کہ ’’ مسکین و اسیر‘‘ استEnglish title: Give him his dues, of a captive and meek,
  35. دگر پاکیزہ کن آب و گل اوEnglish title: Refine his morals and life once more,
  36. عروس زندگی در خلوتش غیرEnglish title: The bride of life, in him is not his own,
  37. بہ چشم او نہ نور و نی سرور استEnglish title: His eyes are void of a glamour and glee,
  38. مسلمان زادہ و نامحرم مرگEnglish title: Though born as Muslim yet knows not the death,
  39. ملوکیت سراپا شیشہ بازی استEnglish title: The kingship as whole is trick and skill,
  40. تن مرد مسلمان پایدار استEnglish title: A Muslim’s stuff has a life long stay,
  41. مسلمان شرمسار از بی کلاہی استEnglish title: Ashamed is Muslim for losing his State,
  42. مپرس از من کہ احوالش چسان استEnglish title: Ask me not of his present day lot,
  43. بہ چشمش وانمودم زندگی راEnglish title: I have scanned the whole world through his eye,
  44. مسلمان گرچہ بی خیل و سپاہی استEnglish title: The Muslims have raised no armament wings,
  45. متاع شیخ اساطیر کہن بودEnglish title: The assets of Sheikh were the fables old,
  46. دگرگون کرد لادینی جھان راEnglish title: He brought a total change in faithless world,
  47. حرم از دیر گیرد رنگ و بوئیEnglish title: From fane gets Harem its grandeur and glare,
  48. فقیران تا بہ مسجد صف کشیدندEnglish title: As long in mosque the poor kept a row,
  49. مسلمانان بہ خویشان در ستیزندEnglish title: The Moslems are fighting with brothers own,
  50. جبین را پیش غیر اللہ سودیمEnglish title: To others than God we touch our brows,
  51. بدست می کشان خالی ایاغ استEnglish title: In the hands of drinkers the empty glass,
  52. سبوی خانقاہان خالی از میEnglish title: The synagogues bottles are void of wine,
  53. مسلمانم غریب ہر دیارمEnglish title: The Muslims are foreigns on every land,
  54. بہ آن بالی کہ بخشیدی ، پریدمEnglish title: With wings you gave I judge and fly,
  55. شبی پیش خدا بگریستم زارEnglish title: At night before Lord I often cry,
  56. نگویم از فرو فالی کہ بگذشتEnglish title: I speak not now of the grandeur past.
  57. نگہبان حرم معمار دیر استEnglish title: The guard of Harem is the mason of fane,
  58. ز سوز این فقیر رہ نشینیEnglish title: From this poor man’s flame, sitting on his way
  59. گہی افتم گہی مستانہ خیزمEnglish title: Like gallants I fall and rise again,
  60. مرا تنھائی و آہ و فغان بہEnglish title: Let me sob and sigh in a lone retreat,
  61. پریدم در فضای دلپذیرشEnglish title: I fly in the airy lovelier space,
  62. بہ آن رازی کہ گفتم پی نبردندEnglish title: Of secret I’told, they paid no heed,
  63. نہ شعر است اینکہ بر وی دل نہادمEnglish title: To stick it to bosom this verse aims not,
  64. تو گفتی از حیات جاودان گویEnglish title: You bid me for a theme on bliss life long,
  65. رخم از درد پنھان زعفرانیEnglish title: My face looks saffron from arcane pain,
  66. زبان ما غریبان از نگاہیستEnglish title: The meek utter hence of yonder glance,
  67. خودی دادم ز خود نامحرمی راEnglish title: Those who knew not I preached them ego,
  68. درون ما بجز دود نفس نیستEnglish title: What I hold in heart is grief and remorse.
  69. غریبی دردمندی نی نوازیEnglish title: A poor, ruthfull flutist1 who taught love’s tone,
  70. نم و رنگ از دم بادی نجویمEnglish title: I seek not my vigour from morning air,
  71. در آن دریا کہ او را ساحلی نیستEnglish title: I’am in a sea which has no coast side,
  72. مران از در کہ مشتاق حضوریمEnglish title: Drive not from door who are longing for thee,
  73. بہ افرنگی بتان دل باختم منEnglish title: On idols white my heart is sweet,
  74. می از میخانۂ مغرب چشیدمEnglish title: From Western taverns the wines I take,
  75. فقیرم از تو خواھم ہر چہ خواہمEnglish title: I seek from thy door, whatever I seek,
  76. نہ با ملا نہ با صوفی نشینمEnglish title: With ‘mullah’ or ‘Sufi’ I do not sit,
  77. دل ملا گرفتار غمی نیستEnglish title: The ‘mullah’ never knows the pangs of grief,
  78. سر منبر کلامش نیشدار استEnglish title: On pulpit his address a venom of bile,
  79. دل صاحبدلان او برد یا من؟English title: The heart of lucent hearts he took or I?
  80. غریبم در میان محفل خویشEnglish title: An alien I am within my own race,
  81. دل خود را بدست کس ندادمEnglish title: For any one’s boon this heart owes not,
  82. ہمان سوز جنون اندر سر منEnglish title: My craze still feels the same burning phase,
  83. ہنوز این خاک دارای شرر ہستEnglish title: This dust still feels His living flame,
  84. نگاہم زآنچہ بینم بی نیاز استEnglish title: My glance looks not the world’s hollow game,
  85. مرا در عصر بی سوز آفریدندEnglish title: I have been born in a flameless age,
  86. نگیرد لالہ و گل رنگ و بویمEnglish title: The ‘rose and poppy’ lack my ‘scent and shade.
  87. من اندر مشرق و مغرب غریبمEnglish title: So alien I am in West and East,
  88. طلسم علم حاضر را شکستمEnglish title: I broke the magic of the modern age,
  89. بہ چشم من نگہ آوردۂ تستEnglish title: You have lit up my eyes with an insight,
  90. چو خود را در کنار خود کشیدمEnglish title: When I pressed myself in my own embrace,
  91. درین عالم بہشت خرمی ہستEnglish title: The world has charms like paradise true;
  92. بدہ او را جوان پاکبازیEnglish title: Bid him O lord! a holy man’s lead,
  93. بیا ساقی بگردان جام می راEnglish title: Move around O bearer! the wine cup’s course,
  94. جہان از عشق و عشق از سینہ تستEnglish title: For love the world came from thee the love’s flame,
  95. مرا این سوز از فیض دم تستEnglish title: To me this burning a boon of thy glow,
  96. درین بتخانہ دل با کس نبستمEnglish title: This heart, I tied not with aught in this fane,
  97. دمید آن لالہ از مشت غبارمEnglish title: Grow that poppy from the dust of mine,
  98. حضور ملت بیضا تپیدمEnglish title: To my shining race I would love to groan,
  99. بصدق فطرت رندانہء منEnglish title: For the sake of truth of my free lance tone,
  100. دلی برکف نہادم ، دلبری نیستEnglish title: I hold a heart in hand find not a beau,
  101. چو رومی در حرم دادم اذان منEnglish title: Like Rumi I raised His call in Harem whole,
  102. گلستانی ز خاک من بر انگیزEnglish title: Raise a garden new from dust of mine,
  103. مسلمان تا بساحل آرمید استEnglish title: A Muslim is resting from coast to coast,
  104. کہ گفت او را کہ آید بوی یاری؟English title: Who told him I smell thee ‘under the rose’,
  105. ز بحر خود بجوی من گھر دہEnglish title: From thy own main give pearls to my rill,
  106. بجلوت نی نوازیہای من بینEnglish title: In a gathering see my flute’s tones sweet,
  107. بہرحالی کہ بودم خوش سرودمEnglish title: I kept beaming face in this or that case,
  108. شریک درد و سوز لالہ بودمEnglish title: I have shared the poppy’s flame and pain,
  109. ہنوز این خاک دارای شرر ہستEnglish title: With thy light alone I lit up my glance,
  110. بکوی تو گداز یک نوا بسEnglish title: I need in thy land just a melting sigh,
  111. ز شوق آموختم آن ہای و ہوئیEnglish title: I hold very dear that roaring roar,
  112. یکی بنگرد فرنگی کج کلاہانEnglish title: Look to these saucy anglican maids,
  113. بدہ دستی ز پا افتادگان راEnglish title: Give a helping hand to those who are weak,
  114. تو ہم آن می بگیر از ساغر دوستEnglish title: You too take the wine from friend’s cup warm,
  115. تو سلطان حجازی من فقیرمEnglish title: A poor man I’m, you hold the ‘Arab’s reign,
  116. سراپا درد درمان ناپذیرمEnglish title: A look of pain I’m and see no cure quick,
  117. بیا باھم در آویزیم و رقصیمEnglish title: Let tis join hands to spread his love’s flame.
  118. ترا اندر بیابانی مقام استEnglish title: You hold a high place in the desert’s land,
  119. مسلمانیم و آزاد از مکانیمEnglish title: Being Muslims we make no home and false ties,

حضورملت

English title: HAZOOR-I-MILLAT

  1. ز افرنگی صنم بیگانہ تو شوEnglish title: To anglian idols pay not a heed,
  2. حضورملتEnglish title: The gnostic’s verses seek not of me,
  3. بہ منزل کوش مانند مہ نوEnglish title: Be nearer to the aim like a moon new,
  4. چو موج از بحر خود بالیدہ ام منEnglish title: My self’s own sea gave a rise to me,
  5. بیا ساقی بگردان ساتگین راEnglish title: Come O’ bearer and move the cup of Wine,
  6. بیا ساقی نقاب از رخ برافکنEnglish title: Come O’ bearer and raise the veils aside,
  7. برون از سینہ کش تکبیر خود راEnglish title: Raise from thy bosom a ‘Call of God Great’,
  8. مسلمان از خودی مرد تمام استEnglish title: From self a Muslim is man perfect
  9. مسلمانان کہ خود را فاش دیدندEnglish title: As long the Muslim, in self can peep,
  10. گشودم پردہء از روی تقدیرEnglish title: The veils of thy fortune lo! I ope,
  11. بہ ترکان بستہ درہا را گشادندEnglish title: Now all the shut doors for Turks are ope.
  12. ہر آن قومی کہ می ریزد بہارشEnglish title: A nation whose spring falls to decay,
  13. خدا آن ملتی را سروری دادEnglish title: God gave that nation a sway o’er lands,
  14. ز رازی حکمت قرآن بیاموزEnglish title: From Razi thus learn the Quran’s insight,

خودی

English title: EGO

  1. کسی کو بر خودے زد ’’لاالہ‘‘ راEnglish title: Who makes Ego firm by ‘Lailah’s tie,
  2. تو ای نادان دل آگاہ دریابEnglish title: O ignorant man get a knowing heart,
  3. دل تو داغ پنھانی نداردEnglish title: Thy heart keeps not that hidden scar.

اناالحق

English title: ANAL HAQ (I AM GOD)

  1. اناالحق جز مقام کبریا نیستEnglish title: A place of I am God is God’s own place.
  2. بہ آن ملت اناالحق سازگار استEnglish title: I am the God suits to that nation lone,
  3. میان امتان والا مقام استEnglish title: Among nations large she holds a place great,
  4. وجودش شعلہ از سوز درون استEnglish title: From her inner verve that race is a flame,
  5. پرد در وسعت گردون یگانہEnglish title: Like a unique race thus She flies in space,
  6. بہ باغان عندلیبی خوش صفیریEnglish title: In garden’s lawn he is song bird sweet,
  7. بجام نو کہن می از سبو ریزEnglish title: Fill the old wine in the New Age bowl.

صوفی و ملا

English title: SUFI AND MULLAH

  1. گرفتم حضرت ملا ترش روستEnglish title: The Mullah and Sufi are cross in deed,
  2. فرنگی صید بست از کعبہ و دیرEnglish title: When the English subdued the mosque and fane,
  3. بہ بند صوفی و ملا اسیریEnglish title: To Mullah and Sufi thou art a slave,
  4. ز قر ن پیش خود ئینہ ویزEnglish title: Through the mirror of Quran see thy deeds,
  5. ز من بر صوفی و ملا سلامیEnglish title: I salute the Mullah and Sufi old,
  6. ز دوزخ واعظ کافر گری گفتEnglish title: On hell kafir-maker Mullah spoke,
  7. مریدی خود شناسی پختہ کاریEnglish title: A well read disciple asked his guide,
  8. پسر را گفت پیری خرقہ بازیEnglish title: Thus spoke to his son a guide in patched robe,

رومے

English title: RUMI

  1. بکام خود دگر ن کہنہ می ریزEnglish title: Pour in thy self that old wine again,
  2. بگیر از ساغرش ن لالہ رنگیEnglish title: Take from his cup those poppy like stems,
  3. نصیبی بردم از تاب و تب اوEnglish title: From his verve and heat I got a good share,
  4. سراپا درد و سوز شنائیEnglish title: Being full of pathos and passion’s heat,
  5. گره از کار این ناکاره وا کردEnglish title: He solved many ties I had to face,
  6. بروے من در دل باز کردندEnglish title: To me his heart’s door was always ope,
  7. خیالش با مہ و انجم نشیندEnglish title: His thought thus flies with stars and moon rays,
  8. ز رومی گیر اسرار فقیریEnglish title: Take secrets of content from Rumi’s call,
  9. خودی تا گشت مہجور خدائیEnglish title: When self is deprived from godly tint,
  10. می روشن ز تاک من فرو ریختEnglish title: That bright wine scattered from my wineyard,

پیام فاروق

English title: THE MESSAGE OF FAROOQ (HAZRAT UMAR)

  1. تو ای باد بیابان از عرب خیزEnglish title: O desert’s breeze rise from ‘Arab’s sky,
  2. خلافت فقر با تاج و سریر استEnglish title: Tue Faqr and Caliphate with King’s Crown shine,
  3. جوانمردی کہ خود را فاش بیندEnglish title: A young man who peeps in his ego deep,
  4. بہ روی عقل و دل بگشای ہر درEnglish title: For sense and heart’s sake leave each door ajar,
  5. خنک ن ملتی بر خود رسیدہEnglish title: How happy is the race who wins her goal,
  6. چہ خوش زد ترک ملاحی سرودیEnglish title: That Turkish seaman how sang a song gay,
  7. جہانگیری بخاک ما سرشتندEnglish title: The world rule is destined to my own dust,
  8. کسے کو داند اسرار یقین راEnglish title: To certitude truth who so ever knew,
  9. مسلمانے کہ خود را امتحان کردEnglish title: A Muslim who tested his own ego first,

شعرای عرب

English title: TO THE ARAB POET

  1. بگو از من نواخوان عرب راEnglish title: To Arab poets sweet on my part say,
  2. بہ جانہا فریدم ہای و ہو راEnglish title: I caused in his soul a verve a heat,
  3. تو ہم بگذار ن صورت نگاریEnglish title: You leave making now the portraits on wall,
  4. بخاک ما دلی ، در دل غمی ہستEnglish title: My heart has a grief, and dust has a heart,
  5. مسلمان بندہ مولا صفات استEnglish title: Of virtues of God Muslim has a part,
  6. بدہ با خاک او ن سوز و تابیEnglish title: Give to his dust that flame and might,
  7. مسلمانی غم دل در خریدنEnglish title: A Muslim you were named for grief’s bargain,
  8. کسی کو فاش دید اسرار جانراEnglish title: On whom were opened the secrets of soul,
  9. نگہدار نچہ در ب و گل تستEnglish title: So guard the nature of thy mud and dust,
  10. شب این کوہ و دشت سینہ تابیEnglish title: The hill and desert night1 defies thy day,

ای فرزند صحرا

English title: O SON OF THE DESERT

  1. نکو میخوان خط سیمای خود راEnglish title: Read the clear writing on thy forehead’s slate,
  2. سحرگاہان کہ روشن شد در و دشتEnglish title: When all the desert sides were bright from dawn,
  3. عرب را حق دلیل کاروان کردEnglish title: The Truth chose Arab for caravan’s lead,
  4. در ن شبہا خروش صبح فرداستEnglish title: Those nights had the uproar for future’s dawn,

’’تو چہ دانی کہ درین گرد سواری باشد‘‘

English title: FROM THIS DUST A RIDER COMES DO YOU KNOW?

  1. دگر آئین تسلیم و رضا گیرEnglish title: Learn the ways to win His pleasure and grace,
  2. چمنہا زان جنون ویرانہ گرددEnglish title: If a craze consumes the garden’s face,
  3. نخستین لالہ صبح بھارمEnglish title: The poppy of my dawn’s first vernal tide,
  4. پریشانم چو گرد رہ گذاریEnglish title: So scattered I’m like dust of the way,
  5. خوش ن قومی پریشان روزگاریEnglish title: How lucky a nation whom wheel of fate,
  6. بہ بحر خویش چون موجی تپیدمEnglish title: In self’s own sea, I’m thus a restive’ wave,
  7. نگاہش پر کند خالی سبوہاEnglish title: His glance would fill up the empty bowl,
  8. چو بر گیرد زمام کاروان راEnglish title: The caravans reins he would take when,
  9. مبارکباد کن ن پاک جان راEnglish title: To that holy mother I greet with pride,
  10. دل اندر سینہ گوید دلبری ہستEnglish title: To that holy mother I greet with pride,

خلافت و ملوکیت

English title: THE CALIPHATE AND MONARCHY

  1. عرب خود را بہ نور مصطفی سوختEnglish title: The Arabs gained a lot from Prophet’s light,
  2. خلافت بر مقام ما گواہی استEnglish title: Take the Caliphate’s witness with a heed
  3. در افتد با ملوکیت کلیمیEnglish title: A Moses grapples with kingdoms all,
  4. ہنوز اندر جہان دم غلام استEnglish title: The Adam is slave in this world yet,
  5. محبت از نگاہش پایدار استEnglish title: The love, from his glance is stable and best,

ترک عثمانی

English title: TURKS OF OTTOMAN EMPIRE

  1. بہ ملک خویش عثمانی امیر استEnglish title: In the Ottoman reign, the Turks are free,
  2. خنک مردان کہ سحر او شکستندEnglish title: How daring were they who broke his charms,
  3. بہ ترکان رزوئے تازہ دادندEnglish title: The fate thus gave to Turks a verve anew,

دختران ملت

English title: DAUGHTERS OF THE NATION

  1. بہل ای دخترک این دلبری ہاEnglish title: Learn O’ daughterling this loveliness trend,
  2. نگاہ تست شمشیر خدا دادEnglish title: A God given sword thy glance to thee,
  3. ضمیر عصر حاضر بی نقاب استEnglish title: At last modern age shows her conscience lo!
  4. جہان را محکمی از امہات استEnglish title: The world is stable from the mother’s grace,
  5. مرا داد این خرد پرور جنونیEnglish title: That nation is lucky in whose hard race,
  6. خنک ن ملتی کز وارداتشEnglish title: This craze she gave me for sharp wits sense,
  7. اگر پندی ز درویشی پذیریEnglish title: If you pay a heed once, to this poor guy,
  8. ز شام ما برون ور سحر راEnglish title: From my evening’s dusk get a dawn new,

عصر حاضر

English title: THE MODERN AGE

  1. چہ عصر است این کہ دین فریادی اوستEnglish title: What is the age? On whom the faith cries,
  2. نگاہش نقشبند کافری ہاEnglish title: His glance only paints the heathen’s shade,
  3. جوانان را بد موز است این عصرEnglish title: To youths of this age he taught evil ways,
  4. مسلمان فقر و سلطانی بہم کردEnglish title: The Muslim draws content and kingship close,
  5. چہ گویم رقص تو چون است و چون نیستEnglish title: The dance you now play in this or that way,

برہمن

English title: BRAHMEN

  1. در صد فتنہ را بر خود گشادیEnglish title: For him, he opened hundred doors for plots,
  2. برہمن را نگویم ہیچ کارہEnglish title: To Brahmen I say not a useless bloke,
  3. نگہ دارد برہمن کار خود راEnglish title: A pundit keeps eyes on his own task,
  4. برہمن گفت برخیز از در غیرEnglish title: The Brahmen said leave this white man’s door,

تعلیم

English title: EDUCATION

  1. تب و تابی کہ باشد جاودانہEnglish title: A shine which lasts with beauty and grace,
  2. ز علم چارہ سازی بی گدازیEnglish title: A knowledge which cures but melts not to trance,
  3. بہ ن مؤمن خدا کاری نداردEnglish title: No links with that Momin the God would keep,
  4. ز من گیر این کہ مردی کور چشمیEnglish title: A blind eye is better from eyes crook,
  5. از ن فکر فلک پیما چہ حاصل؟English title: No use of a thought which measures sky,
  6. ادب پیرایہ نادان و داناستEnglish title: Respect is the dress of a sage or fool,
  7. ترا نومیدی از طفلان روا نیستEnglish title: Why you lose hopes of kids a bit,
  8. بہ پور خویش دین و دانش موزEnglish title: Teach the offspring wisdom and faith’s ken,
  9. نوا از سینہ مرغ چمن بردEnglish title: Who sapp’d sweet tone of the birds and buds,
  10. خدایا وقت ن درویش خوش بادEnglish title: The days of that ‘Dervesh’ O God keep gay,
  11. کسی کو ’’لا الہ‘‘ را در گرہ بستEnglish title: Who e’er tied himself with Lailah’s tie,
  12. چو می بینی کہ رہزن کاروان کشتEnglish title: A caravan was killed, if you e’er see,
  13. جوانی خوش گلی رنگین کلاہیEnglish title: A well dressed fighter and handsome guy,
  14. شتر را بچہ او گفت در دشتEnglish title: To a camel addressed its youngest foal,

’’تلاش رزق‘‘

English title: SEARCH FOR FOOD AND LIVING

  1. پریدن از سر بامی بہ بامیEnglish title: If the hawks too fly for roof to roof race,
  2. نگر خود را بچشم محرمانہEnglish title: See thy own self with a seeing eye,

نہنگ با بچۂ خویش

English title: A CROCODILE TO ITS YOUNG

  1. نہنگی بچہ خود را چہ خوش گفتEnglish title: Thus said to its child a ‘croco’: with boast,
  2. تو در دریا نئے او در بر تستEnglish title: In sea you are not it lies but in thee,

خاتمہ

English title: THE FINIS

  1. نہ از ساقی نہ از پیمانہ گفتمEnglish title: I talk not of bearer nor of bowl hence,
  2. بخود باز او دامان دلے گیرEnglish title: Back to ego turn, and back to heart look,
  3. حرم جز قبلہ قلب و نظر نیستEnglish title: For heart and eyes course, the ‘Harem’ is the aim,

تمہید

English title: A MESSAGE TO MANKIND INTRODUCTION

  1. آدمیت احترام آدمی
  2. بیا ساقی بیار ن کہنہ می راEnglish title: O bearer come and serve the old wine,
  3. یکی از حجرۂ خلوت برون یEnglish title: Leave thy solitude cell for a while please,
  4. زمانہ فتنہ ہا ورد و بگذشتEnglish title: With times came unrest which passed so quick,
  5. ’’بسا کس اندوہ فردا کشیدندEnglish title: Those who had fears for the future days,
  6. چو بلبل نالۂ زاری نداریEnglish title: Like nightingale you know not the groans and wails,
  7. بیا بر خویش پیچیدن بیاموزEnglish title: Come forward and learn the self seeing art,
  8. گلہ از سختی ایام بگذارEnglish title: Give up the habit to weep on fate,
  9. کبوتر بچہ خود را چہ خوش گفتEnglish title: A gull said to shaver, nice witty thing,
  10. فتادی از مقام کبریائےEnglish title: You had fallen then from a godly place,
  11. خوشا روزی کہ خود را باز گیریEnglish title: I hail that day when he turns to self’s bold,
  12. تو ہم مثل من از خود در حجابیEnglish title: Like me you are too wrapped in a veil,
  13. چہ خوش گفت اشتری با کرہ خویشEnglish title: A camel once said a nice word to foal,
  14. مرا یاد است از دانای افرنگEnglish title: I know many savants and gems of west,
  15. الا ای کشتہ نامحرمی چندEnglish title: Hark! O victim of wits of aliens few,
  16. دجود است اینکہ بینی یا نمود استEnglish title: This being would last or just a passing show,
  17. بہ ضرب تیشہ بشکن بیستون راEnglish title: With battle axe smite the Bistoon Mountain,
  18. منہ از کف چراغ رزو راEnglish title: Keep the crave’s lamp burning ever in heart,
  19. دل دریا سکون بیگانہ از تستEnglish title: O heart’s sea! no peace yet known to thee,
  20. دو گیتی را بخود باید کشیدنEnglish title: To both the worlds win with efforts and zeal,
  21. بہ ما اے لالہ خود را وانمودیEnglish title: You show us O Poppy! thy self’s own trace,
  22. نگرید مرد از رنج و غم و دردEnglish title: A man weeps not from a grief or pains,
  23. نپنداری کہ مرد امتحان مردEnglish title: If a tested man dies think not ever,
  24. اگر خاک تو از جان محرمی نیستEnglish title: If thy dust has no link with soul and heart,
  25. پریشان ھر دم ما از غمی چندEnglish title: My each breath blows with griefs many more,
  26. جوانمردی کہ دل با خویشتن بستEnglish title: A young who tied heart with ego’s call,
  27. از ن غم ہا دل ما دردمند استEnglish title: Such griefs this heart now likes to take,
  28. مگو با من خدای ما چنین کردEnglish title: Blame not the God for this or that hurt,
  29. برون کن کینہ را از سینۂ خویشEnglish title: Turn out fire of envy from thy heart’s core,
  30. سحرہا در گریبان شب اوستEnglish title: In his nights behold many dawns bright,
  31. بباد صبحدم شبنم بنالیدEnglish title: To the morning breeze’ weep’d the dew’ in trance,

دل

English title: HEART

  1. دل ن بحر است کو ساحل نورزدEnglish title: The heart is a sea which likes no shore,
  2. دل ما تش و تن موج دودشEnglish title: My heart is a fire, a smoke my frame,
  3. زمانہ کار او را میبرد پیشEnglish title: His help the world seeks like his slave own,
  4. نہ نیروی خودی را زمودیEnglish title: The Ego’s1 power he did not try,
  5. تو میگوئی کہ دل از خاک و خون استEnglish title: You say the heart is the Khak and Khoon ,
  6. جہان مھر و مہ زناری اوستEnglish title: The world of Sun and Moon, slave of his thread,
  7. من و تو کشت یزدان ، حاصل است اینEnglish title: We are God’s harvest its yield is heart,
  8. گہی جویندۂ حسن غریبےEnglish title: To that rare beauty my heart seeks again,
  9. جہان دل ، جہان رنگ و بو نیستEnglish title: The heart’s world is not world of pomp ‘an show,
  10. نگہ دید و خرد پیمانہ وردEnglish title: The glance brought eyes and wisdom a tape band,
  11. محبت چیست تاثیر نگاہی استEnglish title: What is the love? an impact of glance,

خودی

English title: EGO

  1. خودی روشن ز نور کبریائی استEnglish title: The Ego is lucent from God’s light rays,
  2. چہ قومی در گذشت از گفتگوہاEnglish title: When a nation gives up gossip’s course,
  3. خودی را از وجود حق وجودےEnglish title: From God’s own being, the ‘self’ got a ‘being’ so
  4. دلی چون صحبت گل می پذیردEnglish title: The friendship of rose a heart likes when,
  5. وصال ما وصال اندر فراق استEnglish title: His parting’s prick in my tete-a-tete lies,
  6. کف خاکی کہ دارم از در اوستEnglish title: The dusty look I hold owes to His door,

جبر واختیار

English title: COMPULSION AND OPTION

  1. یقین دانم کہ روزی حضرت اوEnglish title: I am quite certain that on the doomsday,
  2. بہ روما گفت با من راہب پیرEnglish title: In city of Room a pontiff told me,

موت

English title: DEATH

  1. شنیدم مرگ با یزدان چنین گفتEnglish title: The death once said to God in this way,
  2. ثباتش دہ کہ میر شش جہات استEnglish title: To king of six nooks give a lasting soul,

بگو ابلیس را

English title: SAY TO SATAN

  1. بگو ابلیس را از من پیامیEnglish title: From me please give to Satan a message,
  2. جهان تا از عدم بیرون کشیدند
  3. جدائی شوق را روشن بصر کردEnglish title: The separation gave to zeal great spur,
  4. ترا از ستان خود براندندEnglish title: He drove thee out from the Heavens first,
  5. تو می دانی صواب و ناصوابمEnglish title: My rights and the wrongs you already know,
  6. بیا تا نرد را شاہانہ بازیمEnglish title: Let us play a chess like a royal game,

ابلیس خاکی و ابلیس ناری

English title: EARTH'S SATAN AND HELL'S SATAN

  1. فساد عصر حاضر شکار استEnglish title: From this world’s clear violence the man is sick.
  2. بہ ہر کو رہزنان چشم و گوش اند
  3. چہ شیطانی خرامش واژگونی
  4. چہ زھرابی کہ در پیمانہ اوست
  5. بشر تا از مقام خود فتاد است
  6. مشو نخچیر ابلیسان این عصر
  7. حریف ضرب او مرد تمام است
  8. ز فہم دون نہادان گرچہ دور است
  9. بیا تا کار این امت بسازیم

به دوستان عقیدہ مشترک همان مسیر

English title: TO FRIENDS OF COMMON CREED (SAME PATH)

  1. قلندر جرہ باز سمانہاEnglish title: The Qalandar is a bold hawk of sky,
  2. ز جانم نغمہء ’’اللہ ہو‘‘ ریختEnglish title: When the Allah Hoo’s tick did hit my soul,
  3. چو اشک اندر دل فطرت تپیدمEnglish title: In the heart of nature like tears I groan,
  4. مرا از منطق ید بوی خامےEnglish title: In logic I feel a smell of raws,
  5. بیا از من بگیر ن دیر سالہEnglish title: Come and take from me that old wine’s bowl.
  6. بدست من ہمان دیرینہ چنگ استEnglish title: The same old harp I hold in my hand,
  7. بگو از من بہ پرویزان این عصرEnglish title: To tyrants of this age I would thus say,
  8. فقیرم ساز و سامانم نگاہی استEnglish title: A poor I am whose asset is glance,
  9. در دل را بروی کس نبستمEnglish title: My heart’s door I shut not to any one,
  10. درین گلشن ندارم ب و جاہیEnglish title: No pomp and show I have in this globe.
  11. دو صد دانا درین محفل سخن گفتEnglish title: Some points were discussed by hundred wise men,
  12. ندانم نکتہ ہای علم و فن راEnglish title: The science or art points I claim not to wield,
  13. نپنداری کہ مرغ صبح خوانمEnglish title: I boast not to be a song bird of dawn,
  14. بچشم من جہان جز رہگذر نیستEnglish title: This world is a path to my eyes and sense,
  15. بہ این نابودمندی بودن موزEnglish title: With nothingness learn to live with grace,
  16. کہن پروردہء این خاکدانمEnglish title: For long I’m gaining from this dusty mart,
  17. ندانی تا نباشی محرم مردEnglish title: You cant learn aught ‘sans’ a conscious soul,
  18. نگاہی فرین جان در بدن بینEnglish title: Get a self knowing eye and see thy soul,
  19. خرد بیگانہء ذوق یقین استEnglish title: The wisdom knows not the certitude eyes,
  20. قماش و نقرہ و لعل و گہر چیست؟English title: What are the clothes, gold jewels and gems?
  21. خودی را نشۂ من عین ہوش استEnglish title: To self my wine gives full sense and poise,
  22. ترا با خرقہ و عمامہ کاریEnglish title: For robes and turbans why you feel a bent,
  23. چو دیدم جوھر ئینۂ خویشEnglish title: As soon I espied my ego’s essence,
  24. چو رخت خویش بر بستم ازین خاکEnglish title: When I packed my self from this dusty fuss,
  25. اگر دانا دل و صافی ضمیر استEnglish title: If a wise man holds clean conscience and soul,
  26. سجودی وری دارا و جم راEnglish title: You are bowing head to ‘Dara’ and ‘Jam’,
  27. شیندم بیتکی از مرد پیریEnglish title: I heard a nice verse from a man old,
  28. نہان اندر دو حرفی سر کار استEnglish title: The being’s secret hids in two words of sage,
  29. نہان اندر دو حرفی سر کار استEnglish title: From none seek not O poppy a solace,
  30. ز پیری یاد دارم این دو اندرزEnglish title: Two worlds of old man I keep in mind still,
  31. بہ ساحل گفت موج بیقراریEnglish title: A restive wave said once to a coast,
  32. اگر این ب و جاہی از فرنگ استEnglish title: If this pomp and show the Anglian boon,
  33. فرنگی را دلی زیر نگین نیستEnglish title: To Anglians thus the hearts do not own,
  34. من و تو از دل و دین نا امیدیمEnglish title: We are despaired of heart and faith’s way,
  35. مسلمانے کہ داندرمز دین راEnglish title: His path’s true sign if a Muslim could know.
  36. دل بیگانہ خوزین خاکدان نیستEnglish title: O callous heart make not a link with clay,
  37. مقام شوق بی صدق و یقین نیستEnglish title: In Truth and certitude lies the love’s place,
  38. مسلمان را ہمین عرفان و ادراکEnglish title: For Muslim ‘this is the gnosis and ken,
  39. بہ افرنگی بتان خود را سپردیEnglish title: You handed over thee to idols white,
  40. نہ ہرکس خود گردھم خود گد از استEnglish title: A self maker and melter each cant be,
  41. بسوزد مومن از سوز و جودشEnglish title: A Momin burns thus in his being's own heat,
  42. چہ پرسی از نماز عاشقانہEnglish title: What is lovers s service, prayers of beaus?
  43. دوگیتی را صلا از قرأت اوستEnglish title: He calls both worlds to Quran by prays,
  44. فرنگ ئین رزاقی بداندEnglish title: The English mind knows God’s Food Law Rules,
  45. چہ حاجت طول دادن داستان راEnglish title: A long tale serves no service in a sense,
  46. بہشتی بھر پاکان حرم ہستEnglish title: A paradise lies for the pious alone,
  47. قلندر میل تقریری نداردEnglish title: This dervesh knows not a style in speech

Edition lead: Bilingual, posthumous collection; catalog lead: Kapur Art Printing Works, 1938.Source catalog

Imported corpus source lists

These digital lists document the imported grouping. Their underlying print edition is not identified here.

Back to Books