مذہب غلامان

English title: Religion of the Slaves

Translations
در غلامی عشق و مذہب را فراقانگبین زندگانی بد مذاق
عاشقی ، توحید را بر دل زدنوانگہی خود را بہر مشکل زدن
در غلامی عشق جز گفتار نیستکار ما گفتار ما را یار نیست
کاروان شوق بی ذوق رحیلبی یقین و بی سبیل و بی دلیل
دین و دانش را غلام ارزان دہدتا بدن را زندہ دارد جان دہد
گرچہ بر لبہای او نام خداستقبلۂ او طاقت فرمانرواست
طاقتی نامش دروغ با فروغاز بطون او نزاید جز دروغ
این صنم تا سجدہ اش کردی خداستچون یکی اندر قیام آئی فناست
آن خدا نانی دہد جانی دہداین خدا جانی برد نانی دہد
آن خدا یکتا ست این صد پارہ ایستآن ہمہ را چارہ این بیچارہ ایست
آن خدا درمان آزار فراقاین خدا اندر کلام او نفاق
بندہ را با خویشتن خوگر کندچشم و گوش و ہوش را کافر کند
چون بجان عبد خود راکب شودجان بہ تن لیکن ز تن غایب شود
زندہ و بیجان چہ رازست این نگربا تو گویم معنی رنگین نگر
مردن و ہم زیستن ای نکتہ رساین ہمہ از اعتبارات است و بس
ماہیان را کوہ و صحرا بی وجودبہر مرغان قعر دریا بی وجود
مرد کر سوز نوا را مردہ ئےلذت صوت و صدا را مردہ ئی
پیش چنگی مست و مسرور است کورپیش رنگی زندہ در گور است کور
روح با حق زندہ و پایندہ ایستورنہ این را مردہ آن را زندہ ایست
آنکہ حی لایموت آمد حق استزیستن باحق حیات مطلق است
ہر کہ بی حق زیست جز مردار نیستگرچہ کس در ماتم او زار نیست
از نگاہش دیدنی ہا در حجابقلب او بی ذوق و شوق انقلاب
سوز مشتاقی بہ کردارش کجانور آفاقی بہ گفتارش کجا
مذہب او تنگ چون آفاق اواز عشا تاریک تر اشراق او
زندگی بار گران بر دوش اومرگ او پروردۂ آغوش او
عشق را از صحبتش آزار ہااز دمش افسردہ گردد نار ہا
نزد آن کرمی کہ از گل بر نخاستمہر و ماہ و گنبد گردان کجاست
از غلامی ذوق دیداری مجویاز غلامی جان بیداری مجوی
دیدۂ او محنت دیدن نبرددر جہان خورد و گران خوابید و مرد
حکمران بگشایدش بندی اگرمی نہد بر جان او بندی دگر
سازد آئینی گرہ اندر گرہگویدش می پوش ازین آئین زرہ
ریز پیز قہر و کین بنمایدشبیم مرگ ناگہان افزایدش
تا غلام از خویش گردد ناامیدآرزو از سینہ گردد ناپدید
گاہ او را خلعت زیبا دہدہم زمام کار در دستش نہد
مہرہ را شاطر ز کف بیرون جہاندبیذق خود را بہ فرزینی رساند
نعمت امروز را شیداش کردتا بہ معنی منکر فرداش کرد
تن ستبر از مستی مہر ملوکجان پاک از لاغری مانند دوک
گردد ار زار و زبون یک جان پاکبہ کہ گردد قریۂ تن ہا ہلاک
بند بر پا نیست بر جان و دل استمشکل اندر مشکل اندر مشکل است
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Zabur-e-Ajam — مذہب غلامان — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Zabur-e-Ajam — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • Persian Psalms: English translations in the digital anthology excerpt — Recovered Persian poetry anthology PDF excerpt; publication title and year are not established by the preserved source packet (zabur-english.pdf, 54 PDF pages).Translation by Bashir Ahmad Dar; Passages are individually credited in the recovered PDF as “Translated by Bashir Ahmad Dar”; exact source and credit PDF page locators are stored with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published Urdu translation by میاں عبدالرشید — Published digital poem page (dzp2r5ze.json); retrieved 2026-10-05.Translation by میاں عبدالرشید; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Zabur-e-Ajam