بندگی نامہ

English title: Introduction

Translations
گفت با یزدان مہ گیتی فروزتاب من شب را کند مانند روز
یاد ایامی کہ بی لیل و نہارخفتہ بودم در ضمیر روزگار
کوکبے اندر سواد من نبودگردشے اندر نہاد من نبود
نی ز نورم دشت و در آئینہ پوشنی بہ دریا از جمال من خروش
آہ زین نیرنگ و افسون وجودوای زین تابانی و ذوق نمود
تافتن از آفتاب آموختمخاکدانی مردہ ئی افروختم
خاکدانی با فروغ و بی فراغچہرۂ او از غلامی داغ داغ
آدم او صورت ماہی بہ شستآدمی یزدان کشی آدم پرست
تا اسیر آب و گل کردی مرااز طواف او خجل کردی مرا
این جہان از نور جان آگاہ نیستاین جہان شایان مہر و ماہ نیست
در فضای نیلگون او را بہلرشتۂ ما نوریان از وی گسل
یا مرا از خدمت او واگذاریا ز خاکش آدم دیگر بیار
چشم بیدارم کبود و کور بہای خدا این خاکدان بی نور بہ
از غلامی دل بمیرد در بدناز غلامی روح گردد بار تن
از غلامی ضعف پیری در شباباز غلامی شیر غاب افکندہ ناب
از غلامی بزم ملت فرد فرداین و آن با این و آن اندر نبرد
آن یکی اندر سجود این در قیامکاروبارش چون صلوة بی امام
در فتد ھر فرد با فردی دگرہر زمان ہر فرد را دردی دگر
از غلامی مرد حق زنار بنداز غلامی گوہرش ناارجمند
شاخ او بی مہرگان عریان ز برگنیست اندر جان او جز بیم مرگ
کور ذوق و نیش را دانستہ نوشمردہ ئی بی مرگ و نعش خود بدوش
آبروی زندگی در باختہچون خران با کاہ و جو در ساختہ
ممکنش بنگر محال او نگررفت و بود ماہ و سال او نگر
روزھا در ماتم یکدیگرنددر خرام از ریگ ساعت کمترند
شورہ بوم از نیش کژدم خار خارمور او اژدر گز و عقرب شکار
صرصر او آتش دوزخ نژادزورق ابلیس را باد مراد
آتشی اندر ہوا غلطیدہ ئیشعلہ ئی در شعلہ ئی پیچیدہ ئی
آتشی از دود پیچان تلخ پوشآتشی تندر غو و دریا خروش
در کنارش مارہا اندر ستیزمارہا با کفچہ ہای زھر ریز
شعلہ اش گیرندہ چون کلب عقورہولناک و زندہ سوز و مردہ نور
در چنین دشت بلا صد روزگارخوشتر از محکومی یک دم شمار
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Zabur-e-Ajam — بندگی نامہ — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Zabur-e-Ajam — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • Persian Psalms: English translations in the digital anthology excerpt — Recovered Persian poetry anthology PDF excerpt; publication title and year are not established by the preserved source packet (zabur-english.pdf, 54 PDF pages).Translation by Bashir Ahmad Dar; Passages are individually credited in the recovered PDF as “Translated by Bashir Ahmad Dar”; exact source and credit PDF page locators are stored with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published English translation by بشیر احمد — Published digital poem page (9d3s8z46.json); retrieved 2026-10-05.Translation by بشیر احمد; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (9d3s8z46.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Zabur-e-Ajam