کدامی نکتہ را نطق است اناالحق

English title: Question 8

Translations

سؤال ہشتم

کدامی نکتہ را نطق است اناالحقچہ گوئی ھرزہ بود آن ٓرمز مطلق

جواب

من از رمز اناالحق باز گویمو گر با ہند و ایران راز گویم
مغی در حلقۂ دیر این سخن گفت’’حیات از خود فریبی خورد و من ‘‘گفت
خدا خفت و وجود ما ز خوابشوجود ما نمود ما ز خوابش
مقام تحت وفوق و چار سو خوابسکون و سیر و شوق و جستجو خواب
دل بیدار و عقل نکتہ بین خوابگمان و فکر و تصدیق و یقین خواب
ترا این چشم بیداری بخواب استترا گفتار و کرداری بخواب است
چو او بیدار گردد دیگری نیستمتاع شوق را سوداگری نیست
فروغ دانش ما از قیاس استقیاس ما ز تقدیر حواس است
چو حس دیگر شد این عالم دگر شدسکون و سیر و کیف و کم دگر شد
توان گفتن جہان رنگ و بو نیستزمین و آسمان و کاخ و کو نیست
توان گفتن کہ خوابی یا فسونی استحجاب چہرہ آن بی چگونی است
توان گفتن ہمہ نیرنگ ہوش استفریب پردہ ہای چشم و گوش است
خودی از کائنات رنگ و بو نیستحواس ما میان ما و او نیست
نگہ را در حریمش نیست راہیکنی خود را تماشا بی نگاہی
حساب روزش از دور فلک نیستبخود بینی ظن و تخمین و شک نیست
اگر کوئی کہ ’’من‘‘ وہم و گمان استنمودش چون نمود این و آن است
بگو با من کہ دارای گمان کیستیکی در خود نگر آن بی نشان کیست
جہان پیدا و محتاج دلیلینمیآید بہ فکر جبرئیلی
خودی پنہان ز حجت بی نیاز استیکی اندیش و دریاب این چہ رازست
خودی را حق بدان باطل مپندارخودی را کشت بی حاصل مپندار
خودی چون پختہ گردد لازوالستفراق عاشقان عین وصالست
شرر را تیز بالی میتوان دادتپید لایزالی میتوان داد
دوام حق جزای کار او نیستکہ او را این دوام از جستجو نیست
دوام آن بہ کہ جان مستعاریشود از عشق و مستی پایداری
وجود کوہسار و دشت و در ہیچجہان فانی خودی باقی دگر ہیچ
دگر از شنکر و منصور کم گویخدا را ھم براہ خویشتن جوی
بخود گم بہر تحقیق خودی شوانا الحق گوی و صدیق خودی شو
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Zabur-e-Ajam — کدامی نکتہ را نطق است اناالحق — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Zabur-e-Ajam — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • Zinderood digital original: xw80six8 — Cached digital poem page, retrieved 2026-10-05.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • zabur-e-ajam: published English translation by بشیر احمد — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by بشیر احمد; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published Urdu translation by میاں عبدالرشید — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by میاں عبدالرشید; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • Sequence source correspondence: zinderood-resolved/xw80six8.json — Reviewed line-by-line source coordinates and reviewed spelling differences are retained in the sequence repair evidence packet.Edition evidence
Back to Zabur-e-Ajam