مسافر چون بود رہرو کدام است

English title: Question 7

Translations

سؤال ہفتم

مسافر چون بود رہرو کدام استکرا گویم کہ او مرد تمام است

جواب

اگرچہ چشمی گشائی بر دل خویشدرون سینہ بینی منزل خویش
سفر اندر حضر کردن چنین استسفر از خود بخود کردن ہمین است
کسی اینجا نداند ما کجائیمکہ در چشم مہ و اختر نیائیم
مجو پایان کہ پایانے نداریبپایان تا رسی جانے نداری
نہ ما را پختہ پنداری کہ خامیمبہر منزل تمام و ناتمامیم
بپایان نارسیدن زندگانی استسفر ما را حیات جاودانی است
ز ماہی تا بہ مہ جولانگہ مامکان و ھم زمان گرد رہ ما
بخود پیچیم و بیتاب نمودیمکہ ما موجیم و از قعر وجودیم
دمادم خویش را اندر کمین باشگریزان از گمان سوی یقین باش
تب و تاب محبت را فنا نیستیقین و دید را نیز انتہا نیست
کمال زندگی دیدار ذات استطریقش رستن از بند جہات است
چنان با ذات حق خلوت گزینیترا او بیند و او را تو بینی
منور شو ز نور ’’من یرانی‘‘مژہ برھم مزن تو خود نمانی
بخود محکم گذر اندر حضورشمشو ناپید اندر بحر نورش
نصیب ذرہ کن آن اضطرابیکہ تابد در حریم آفتابی
چنان در جلوہ گاہ یار میسوزعیان خود را نہان او را برافروز
کسی کو دید عالم را امام استمن تو ناتمامیم او تمام است
اگر او را نیابی در طلب خیزاگر یابی بہ دامانش در آویز
فقیہ و شیخ و ملا را مدہ دستمرو مانند ماہی غافل از شست
بکار ملک و دین او مرد راہی استکہ ما کوریم و او صاحب نگاہی است
مثال آفتاب صبحگاہیدمد از ھر بن مویش نگاہی
فرنگ آئین جمہوری نہاد سترسن از گردن دیوی گشادست
نوا بی زخمہ و سازی نداردابی طیارہ پروازی ندارد
ز باغش کشت ویرانی نکوترز شہر او بیابانے نکوتر
چو رہزن کاروانی در تک و تازشکمہا بہر نانی در تک و تاز
روان خوابید و تن بیدار گردیدہنر با دین و دانش خوار گردید
خرد جز کافری کافر گری نیستفن افرنگ جز مردم دری نیست
گروہی را گروہی در کمین استخدایش یار اگر کارش چنین است
ز من دہ اہل مغرب را پیامیکہ جمہور است تیغ بی نیامی
چہ شمشیری کہ جانہا می ستاندتمیز مسلم و کافر نداند
نماند در غلاف خود زمانیبرد جان خود و جان جہانی
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Zabur-e-Ajam — مسافر چون بود رہرو کدام است — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Zabur-e-Ajam — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • Persian Psalms: English translations in the digital anthology excerpt — Recovered Persian poetry anthology PDF excerpt; publication title and year are not established by the preserved source packet (zabur-english.pdf, 54 PDF pages).Translation by Bashir Ahmad Dar; Passages are individually credited in the recovered PDF as “Translated by Bashir Ahmad Dar”; exact source and credit PDF page locators are stored with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published English translation by بشیر احمد — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by بشیر احمد; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published Urdu translation by میاں عبدالرشید — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by میاں عبدالرشید; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Zabur-e-Ajam