چہ جزو است آنکہ او از کل فزون است

English title: Question 6

Translations

سؤال ششم

چہ جزو است آنکہ او از کل فزون استطریق جستن آن جزو چون است

جواب

خودی ز اندازہ ہای ما فزون استخودی زان کل کہ تو بینی فزون است
ز گردون بار بار افتد کہ خیزدبہ بحر روزگار افتد کہ خیزد
جز او در زیر گردون خود نگر کیست؟بہ بی بالی چنان پرواز گر کیست؟
بہ ظلمت ماندہ و نوری در آغوشبرون از جنت و حوری در آغوش
بہ آن نطقی دل آویزی کہ داردز قعر زندگی گوہر بر آرد
ضمیر زندگانی جاودانی استبچشم ظاہرش بینی زمانی است
بہ تقدیرش مقام ہست و بود استنمود خویش و حفظ این نمود است
چہ میپرسی چہ گون است و چہ گون نیستکہ تقدیر از نھاد او برون نیست
چہ گویم از چگون و بی چگونشبرون مجبور و مختار اندرونش
چنین فرمودۂ سلطان بدر استکہ ایمان در میان جبر و قدر است
تو ہر مخلوق را مجبور گوئیاسیر بند نزد و دور گوئی
ولی جان از دم جان آفرین استبہ چندین جلوہ ہا خلوت نشین است
ز جبر او حدیثی در میان نیستکہ جان بی فطرت آزاد جان نیست
شبیخون بر جہان کیف و کم زدز مجبوری بہ مختاری قدم زد
چو از خود گرد مجبوری فشاندجہان خویش را چون ناقہ راند
نگردد آسمان بی رخصت اونتابد اختری بی شفقت او
کند بی پردہ روزی مضمرش رابچشم خویش بیند جوہرش را
قطار نوریان در رھگذار استپی دیدار او در انتظار است
شراب افرشتہ از تاکش بگیردعیار خویش از خاکش بگیرد
چہ پرسی از طریق جستجویشفرو آرد مقام ہای و ہویش
شب و روزی کہ داری بر ابد زنفغان صبحگاہی بر خرد زن
خرد را از حواس آید متاعیفغان از عشق می گیرد شعاعی
خرد جز را فغان کل را بگیردخرد میرد فغان ہرگز نمیرد
خرد بہر ابد ظرفے نداردنفس چون سوزن ساعت شمارد
تراشد روز ہا شب ہا سحر ہانگیرد شعلہ و چیند شرر ہا
فغان عاشقان انجام کاریستنہان در یکدم او روزگاریست
خودی تا ممکناتش وا نمایدگرہ از اندرون خود گشاید
از آن نوری کہ وا بیند نداریتو او را فانی و آنے شماری
از آن مرگی کہ میآید چہ باک استخودی چون پختہ شد از مرگ پاک است
ز مرگ دیگری لرزد دل مندل من جان من آب و گل من
ز کار عشق و مستی برفتادنشرار خود بہ خاشاکی ندادن
بدست خود کفن بر خود بریدنبچشم خویش مرگ خویش دیدن
ترا این مرگ ہر دم در کمین استبترس از وی کہ مرگ ما ہمین است
کند گور تو اندر پیکر تونکیر و منکر او در بر تو
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Zabur-e-Ajam — چہ جزو است آنکہ او از کل فزون است — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Zabur-e-Ajam — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • Persian Psalms: English translations in the digital anthology excerpt — Recovered Persian poetry anthology PDF excerpt; publication title and year are not established by the preserved source packet (zabur-english.pdf, 54 PDF pages).Translation by Bashir Ahmad Dar; Passages are individually credited in the recovered PDF as “Translated by Bashir Ahmad Dar”; exact source and credit PDF page locators are stored with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published English translation by بشیر احمد — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by بشیر احمد; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published Urdu translation by میاں عبدالرشید — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by میاں عبدالرشید; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Zabur-e-Ajam