کہ من باشم مرا از من خبر کن

English title: Question 5

Translations

سؤال پنجم

کہ من باشم مرا از من خبر کنچہ معنی دارد ’’اندر خود سفر کن‘‘

جواب

خودی تعویذ حفظ کائنات استنخستین پرتو ذاتش حیات است
حیات از خواب خوش بیدار گردددرونش چون یکی بسیار گردد
نہ او را بے نمود ما گشودینہ ما را بے گشود او نمودی
ضمیرش بحر ناپیدا کناریدل ہر قطرہ موج بیقراری
سر و برگ شکیبائی نداردبجز افراد پیدائی ندارد
حیات آتش خودیہا چون شررہاچو انجم ثابت و اندر سفر ہا
ز خود نا رفتہ بیرون غیر بین استمیان انجمن خلوت نشین است
یکی بنگر بخود پیچیدن اوز خاک پی سپر بالیدن او
نہان از دیدہ ہا در ہای و ہوئیدمادم جستجوی رنگ و بوئی
ز سوز اندرون در جست و خیز استبہ آئینی کہ با خود در ستیز است
جہان را از ستیز او نظامیکف خاک از ستیز آئینہ فامی
نریزد جز خودی از پرتو اونخیزد جز گہر اندر زو او
خودی را پیکر خاکی حجاب استطلوع او مثال آفتاب است
درون سینۂ ما خاور اوفروغ خاک ما از جوہر او
تو میگوئی مرا از ’’من‘‘ خبر کنچہ معنی دارد ’’اندر خود سفرکن‘‘؟
ترا گفتم کہ ربط جان و تن چیستسفر در خود کن و بنگر کہ ’’من ‘‘چیست
سفر در خویش زادن بی اب و مامثریا را گرفتن از لب بام
ابد بردن بیک دم اضطرابیتماشا بی شعاع آفتابی
ستردن نقش ہر امید و بیمیزدن چاکی بہ دریا چون کلیمی
شکستن این طلسم بحر و بر راز انگشتی شکافیدن قمر را
چنان باز آمدن از لامکانشدرون سینہ او در کف جہانش
ولی این راز را گفتن محال استکہ دیدن شیشہ و گفتن سفال است
چہ گویم از ’’من‘‘ و از توش و تابشکند’’ انا عرضنا‘‘ بی نقابش
فلک را لرزہ بر تن از فر اوزمان و ھم مکان اندر بر او
نشیمن را دل آدم نہاد استنصیب مشت خاکی او فتاد است
جدا از غیر و ھم وابستۂ غیرگم اندر خویش و ہم پیوستۂ غیر
خیال اندر کف خاکی چسان استکہ سیرش بی مکان و بی زمان است
بزندان است و آزاد است این چیستکمند و صید و صیاد است این چیست
چراغی در میان سینۂ تستچہ نور است این کہ در آئینۂ تست
مشو غافل کہ تو او را امینیچہ نادانی کہ سوی خود نبینی
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Zabur-e-Ajam — کہ من باشم مرا از من خبر کن — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Zabur-e-Ajam — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • Persian Psalms: English translations in the digital anthology excerpt — Recovered Persian poetry anthology PDF excerpt; publication title and year are not established by the preserved source packet (zabur-english.pdf, 54 PDF pages).Translation by Bashir Ahmad Dar; Passages are individually credited in the recovered PDF as “Translated by Bashir Ahmad Dar”; exact source and credit PDF page locators are stored with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published English translation by بشیر احمد — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by بشیر احمد; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Zabur-e-Ajam