تمہید

English title: Introduction

Translations
ز جان خاور آن سوز کہن رفتدمش واماند و جان او ز تن رفت
چو تصویری کہ بی تار نفس زیستنمی داند کہ ذوق زندگی چیست
دلش از مدعا بیگانہ گردیدنی او از نوا بیگانہ گردید
بہ طرز دیگر از مقصود گفتمجواب نامۂ محمود گفتم
ز عہد شیخ تا این روزگارینزد مردی بجان ما شراری
کفن در بر بخاکی آرمیدیمولی یک فتنۂ محشر ندیدیم
گذشت از پیش آن دانای تبریزقیامتہا کہ رست از کشت چنگیز
نگاہم انقلابی دیگری دیدطلوع آفتابی دیگری دید
گشودم از رخ معنی نقابیبدست ذرہ دادم آفتابی
نپنداری کہ من بی بادہ مستممثال شاعران افسانہ بستم
نبینی خیر از آن مرد فرو دستکہ بر من تہمت شعر و سخن بست
بکوی دلبران کاری ندارمدل زاری غم یاری ندارم
نہ خاک من غبار رہگذارینہ در خاکم دل بی اختیاری
بہ جبریل امین ھمداستانمرقیب و قاصد و دربان ندانم
مرا با فقر سامان کلیم استفر شاہنشہی زیر گلیم است
اگر خاکم بہ صحرائی نگنجماگر آبم بہ دریائے نگنجم
دل سنگ از زجاج من بلرزدیم افکار من ساحل نورزد
نھان تقدیر ہا در پردۂ منقیامت ہا بغل پروردۂ من
دمی در خویشتن خلوت گزیدمجہانی لازوالی آفریدم
’’مرا زین شاعری خود عار نایدکہ در صد قرن یک عطار ناید‘‘
بجانم رزم مرگ و زندگانی استنگاہم بر حیات جاودانی است
ز جان خاک ترا بیگانہ دیدمبہ اندام تو جان خود دمیدم
از آن ناری کہ دارم داغ داغمشب خود را بیفروز از چراغم
بخاک من دلی چون دانہ کشتندبہ لوح من خط دیگر نوشتند
مرا ذوق خودی چون انگبین استچہ گویم واردات من ہمین است
نخستین کیف او را آزمودمدگر بر خاوران قسمت نمودم
اگر این نامہ را جبریل خواندچو گرد آن نور ناب از خود فشاند
بنالد از مقام و منزل خویشبہ یزدان گوید از حال دل خویش
تجلی را چنان عریان نخواہمنخواھم جز غم پنہان نخواہم
گذشم از وصال جاودانیکہ بینم لذت آہ و فغانی
مرا ناز و نیاز آدمی دہبہ جان من گداز آدمی دہ
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Zabur-e-Ajam — تمہید — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Zabur-e-Ajam — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • zabur-e-ajam: published English translation by بشیر احمد — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by بشیر احمد; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • zabur-e-ajam: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (xw80six8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Zabur-e-Ajam