حضور

English title: THE DIVINE PRESENCE

Translations
گرچہ جنت از تجلی ہای اوستجان نیاساید بجز دیدار دوست
ما ز اصل خویشتن در پردہ ایمطائریم و آشیان گم کردہ ایم
علم اگر کج فطرت و بد گوہر استپیش چشم ما حجاب اکبر است
علم را مقصود اگر باشد نظرمی شود ھم جادہ و ہم راہبر
می نہد پیش تو از قشر وجودتا تو پرسی چیست راز این نمود
جادہ را ہموار سازد اینچینشوق را بیدار سازد اینچنین
درد و داغ و تاب و تب بخشد تراگریہ ہای نیم شب بخشد ترا
علم تفسیر جہان رنگ و بودیدہ و دل پرورش گیرد ازو
بر مقام جذب و شوق آرد تراباز چون جبریل بگذارد ترا
عشق کس را کی بخلوت می برداو ز چشم خویش غیرت می برد
اول او ہم رفیق و ہم طریقآخر او راہ رفتن بی رفیق
در گذشتم زان ہمہ حور و قصورزورق جان باختم در بحر نور
غرق بودم در تماشای جمالہر زمان در انقلاب و لایزال
گم شدم اندر ضمیر کائناتچون رباب آمد بچشم من حیات
آنکہ ہر تارش رباب دیگریہر نوا از دیگرے خونین تری
ما ہمہ یک دودمان نار و نورآدم و مہر و مہ و جبریل و حور
پیش جان آئینہ ئی آویختندحیرتے را با یقین آمیختند
صبح امروزی کہ نورش ظاہر استدر حضورش دوش و فردا حاضر است
حق ہویدا با ہمہ اسرار خویشبا نگاہ من کند دیدار خویش
دیدنش افزودن بی کاستندیدنش از قبر تن برخاستن
عبد و مولا در کمین یکدگرہر دو بیتاب اند از ذوق نظر
زندگی ہر جا کہ باشد جستجوستحل نشد این نکتہ من صیدم کہ اوست
عشق جان را لذت دیدار دادبا زبانم جرأت گفتار داد
ای دو عالم از تو با نور و نظراندکے آن خاکدانی را نگر
بندۂ آزاد را ناسازگاربر دمد از سنبل او نیش خار
غالبان غرق اند در عیش و طربکار مغلوبان شمار روز و شب
از ملوکیت جہان تو خرابتیرہ شب در آستین آفتاب
دانش افرنگیان غارتگریدیر ہا خیبر شد از بی حیدری
آنکہ گوید لاالہ بیچارہ ایستفکرش از بی مرکزی آوارہ ایست
چار مرگ اندر پی این دیر میرسود خوار و والی و ملا و پیر
اینچنین عالم کجا شایان تستآب و گل داغی کہ بر دامان تست

ندای جمال

کلک حق از نقشہای خوب و زشتہر چہ ما را سازگار آمد نوشت
چیست بودن دانی ای مرد نجیب؟از جمال ذات حق بردن نصیب
آفریدن جستجوی دلبریوانمودن خویش را بر دیگری
اینہمہ ہنگامہ ہای ہست و بودبی جمال ما نیاید در وجود
زندگی ہم فانی و ہم باقی استاین ہمہ خلاقی و مشتاقی است
زندہ ئی؟ مشتاق شو خلاق شوہمچو ما گیرندۂ آفاق شو
در شکن آنرا کہ ناید سازگاراز ضمیر خود دگر عالم بیار
بندۂ آزاد را آید گرانزیستن اندر جھان دیگران
ہر کہ او را قوت تخلیق نیستپیش ما جز کافر و زندیق نیست
از جمال ما نصیب خود نبرداز نخیل زندگانے بر نخورد
مرد حق برندہ چون شمشیر باشخود جہان خویش را تقدیر باش

زندہ رود

چیست آئین جہان رنگ و بوجز کہ آب رفتہ می ناید بجو
زندگانے را سر تکرار نیستفطرت او خوگر تکرار نیست
زیر گردون رجعت او را نارواستچون ز پا افتاد قومی برنخاست
ملتی چون مرد ، کم خیزد ز قبرچارۂ او چیست غیر از قبر و صبر

ندای جمال

زندگانی نیست تکرار نفساصل او از حی و قیوم است و بس
قرب جان با آنکہ گفت ’’انی قریب‘‘از حیات جاودان بردن نصیب
فرد از توحید لاہوتی شودملت از توحید جبروتی شود
بایزید و شبلی و بوذر ازوستامتان را طغرل و سنجر ازوست
بی تجلی نیست آڈم را ثباتجلوۂ ما فرد و ملت را حیات
ہر دو از توحید می گیرد کمالزندگی این را جلال ، آنرا جمال
این سلیمانی است آن سلمانی استآن سراپا فقر و این سلطانی است
آن یکی را بیند ، این گردد یکیدر جہان با آن نشین با این بزی
چیست ملت ایکہ گوئی لاالہبا ہزاران چشم بودن یک نگہ
اہل حق را حجت و دعوی یکیستخیمہ ہای ما جدا دلہا یکی است
ذرہ ہا از یک نگاہ آفتابیک نگہ شو تا شود حق بی حجاب
یک نگاہی را بچشم کم مبیناز تجلی ہای توحید است این
ملتی چون می شود توحید مستقوت و جبروت می آید بدست
روح ملت را وجود از انجمنروح ملت نیست محتاج بدن
تا وجودش را نمود از صحبت استمرد چون شیرازۂ صحبت شکست
مردہ ئی از یک نگاہی زندہ شوبگذر از بی مرکزی پایندہ شو
وحدت افکار و کردار آفرینتا شوی اندر جہان صاحب نگین

زندہ رود

من کیم تو کیستی عالم کجاستدر میان ما و تو دوری چراست
من چرا در بند تقدیرم بگویتو نمیری من چرا میرم بگوی

ندای جمال

بودہ ئی اندر جھان چار سوہر کہ گنجد اندرو میرد درو
زندگی خواہی خودی را پیش کنچار سو را غرق اندر خویش کن
باز بینی من کیم تو کیستیدر جھان چون مردی و چون زیستی

زندہ رود

پوزش این مرد نادان در پذیرپردہ را از چہرۂ تقدیر گیر
انقلاب روس و آلمان دیدہ امشور در جان مسلمان دیدہ ام
دیدہ ام تدبیر ہای غرب و شرقوانما تقدیر ہای غرب و شرق

افتادن تجلی جلال

ناگھان دیدم جہان خویش راآن زمین و آسمان خویش را
غرق در نور شفق گون دیدمشسرخ مانند طبر خون دیدمش
زان تجلی ہا کہ در جانم شکستچون کلیم اﷲ فتادم جلوہ مست
نور او ھر پردگی را وانمودتاب گفتار از زبان من ربود
از ضمیر عالم بی چند و چونیک نوای سوزناک آمد برون
’’بگذر از خاور و افسونی افرنگ مشوکہ نیرزد بجوی اینہمہ دیرینہ و نو
آن نگینی کہ تو با اہرمنان باختہ ئیہم بہ جبریل امینی نتوان کرد گرو
زندگی انجمن آرا و نگھدار خود استای کہ در قافلہ ئی ، بی ہمہ شو با ہمہ رو
تو فروزندہ تر از مہر منیر آمدہ ئیآنچنان زی کہ بہر ذرہ رسانی پرتو
چون پرکاہ کہ در رھگذر باد افتادرفت اسکندر و دارا و قباد و خسرو
از تنک جامی تو میکدہ رسوا گردیدشیشہ ئی گیر و حکیمانہ بیاشام و برو‘‘
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Javid Nama — حضور — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Javid Nama — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • javid-nama: published English translation by آربری — Published digital poem page (tfdv12vd.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • javid-nama: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (tfdv12vd.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Javid Nama