حرکت بجنت الفردوس

English title: DEPARTURE FOR THE GARDEN OF PARADISE

Translations
در گذشتم از حد این کائناتپا نھادم در جہان بی جہات
بی یمین و بی یسار است این جہانفارغ از لیل و نہار است این جہان
پیش او قندیل ادراکم فسردحرف من از ہیبت معنی بمرد
با زبان آب و گل گفتار جاندر قفس پرواز میآید گران
اندکی اندر جھان دل نگرتا ز نور خود شوی روشن بصر
چیست دل یک عالم بی رنگ و بوستعالم بی رنگ و بو بی چار سوست
ساکن و ہر لحظہ سیار است دلعالم احوال و افکار است دل
از حقایق تا حقایق رفتہ عقلسیر او بی جادہ و رفتار و نقل
صد خیال و ہر یک از دیگر جداستاین بگردون آشنا آن نارساست
کس نگوید این کہ گردون آشناستبر یمین آن خیال نارساست
یا سروری کاید از دیدار دوستنیم گامی از ہوای کوی اوست
چشم تو بیدار باشد یا بخوابدل ببیند بی شعاع آفتاب
آن جہان را بر جہان دل شناسمن چگویم زانچہ ناید در قیاس
اندر آن عالم جھانی دیگریاصل او از کن فکانی دیگری
لازوال و ھر زمان نوع دگرناید اندر وھم و آید در نظر
ہر زمان او را کمالے دیگریہر زمان او را جمالے دیگری
روزگارش بی نیاز از ماہ و مہرگنجد اندر ساحت او نہ سپہر
ہر چہ در غیب است آید روبروپیش از آن کز دل بروید آرزو
در زبان خود چسان گویم کہ چیستاین جہان نور و حضور و زندگیست
لالہ ھا آسودہ در کہسار ہانہر ھا گردندہ در گلزار ہا
غنچہ ہای سرخ و اسپید و کبوداز دم قدوسیان او را گشود
آبہا سیمین ، ہوا ہا عنبرینقصرھا با قبہ ہای زمردین
خیمہ ہا یاقوت گون زرین طنابشاہدان با طلعت آئینہ تاب
گفت رومی ’’ای گرفتار قیاسدر گذر از اعتبارات حواس
از تجلی کارہای خوب و زشتمی شود آن دوزخ این گردد بہشت
این کہ بینی قصر ہای رنگ رنگاصلش از اعمال و نی از خشت و سنگ
آنچہ خوانی کوثر و غلمان و حورجلوۂ این عالم جذب و سرور
زندگی اینجا ز دیدار است و بسذوق دیدار است و گفتار است و بس‘‘
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Javid Nama — حرکت بجنت الفردوس — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Javid Nama — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • Javid Nama: published English translation by A. J. Arberry — Published digital poem page (zhdxoy8c.json); retrieved 2026-10-05.Translation by A. J. Arberry; The Zinderood page credits the selected English passage to Arberry (آربری); one published passage is stored per original couplet.Source
  • Javid Nama: published Urdu translation by Hameedullah Shah Hashmi — Published digital poem page (zhdxoy8c.json); retrieved 2026-10-05.Translation by Professor Hameedullah Shah Hashmi; The Zinderood page credits each imported Urdu passage to حمیداللہ ہاشمی; one published passage is stored per available original couplet.Source
  • Javid Nama: published Urdu translation by میاں عبدالرشید — Published digital poem page (zhdxoy8c.json); retrieved 2026-10-05.Translation by میاں عبدالرشید; The Zinderood page separately credits this published Urdu passage to Mian Abdul Rashid; it remains distinct from the 27 Hashmi passages.Source
Back to Javid Nama