نمودار شدن خواجۂ اہل فراق ابلیس

English title: IBLIS: LEADER OF THE PEOPLE OF SEPARATION APPEARS

Translations
صحبت روشندلان یک دم ، دو دمآن دو دم سرمایۂ بود و عدم
عشق را شوریدہ تر کرد و گذشتعقل را صاحب نظر کرد و گذشت
چشم بر بربستم کہ با خود دارمشاز مقام دیدہ در دل آرمش
ناگہان دیدم جہان تاریک شداز مکان تا لامکان تاریک شد
اندر آن شب شعلہ ئی آمد پدیداز درونش پیر مردی بر جہید
یک قبای سرمہ ئی اندر برشغرق اندر دود پیچان پیکرش
گفت رومی خواجۂ اہل فراقآن سراپا سوز و آن خونین ایاق
کہنۂ کم خندۂ اندک سخنچشم او بینندۂ جان در بدن
رند و ملا و حکیم و خرقہ پوشدر عمل چون زاہدان سخت کوش
فطرتش بیگانہ ذوق وصالزہد او ترک جمال لایزال۔
تا گسستن از جمال آسان نبودکار پیش افکند از ترک سجود
اندکے در واردات او نگرمشکلات او ثبات او نگر
غرق اندر رزم خیر و شر ہنوزصد پیمبر دیدہ و کافر ہنوز
جانم اندر تن ز سوز او تپیدبر لبش آہی غم آلودی رسید
گفت و چشم نیم وا بر من گشود’’در عمل جز ما کہ بر خوردار بود
آنچنان بر کار ہا پیچیدہ امفرصت آدینہ را کم دیدہ ام
نی مرا افرشتہ ئی نی چاکریوحی من بی منت پیغمبری
نی حدیث و نی کتاب آوردہ امجان شیرین از فقیہان بردہ ام
رشتۂ دین چون فقیہان کس نرشتکعبہ را کردند آخر خشت خشت
کیش ما را اینچنین تأسیس نیستفرقہ اندر مذہب ابلیس نیست
در گذشتم از سجود ای بیخبرساز کردم ارغنون خیر و شر
از وجود حق مرا منکر مگیردیدہ بر باطن گشا ظاہر مگیر
گر بگویم نیست این از ابلہی استزانکہ بعد از دید نتوان گفت نیست
من ’’بلے‘‘ در پردۂ ’’لا‘‘ گفتہ امگفتۂ من خوشتر از نا گفتہ ام
تا نصیب از درد آدم داشتمقہر یار از بہر او نگذاشتم
شعلہ ہا از کشتزار من ارمن دمیداو ز مجبوری بہ مختاری رسید
زشتی خود را نمودم آشکاربا تو دادم ذوق ترک و اختیار
تو نجاتے دہ مرا از نار منوا کن اے آدم گرہ از کار من
ایکہ اندر بند من افتادہ ئیرخصت عصیان بہ شیطان دادہ ئی
در جہان با ہمت مردانہ زیغمگسار من ز من بیگانہ زی
بی نیاز از نیش و نوش من گذرتا نگردد نامہ ام تاریک تر
در جہان صیاد با نخچیرہاستتا تو نخچیری بہ کیشم تیر ہاست
صاحب پرواز را افتاد نیستصید اگر زیرک شود صیاد نیست‘‘
گفتمش ’’بگذر ز آئین فراقابغض الاشیاء عندی الطلاق‘‘
گفت ’’ساز زندگی ، سوز فراقای خوشا سر مستی روز فراق
بر لبم از وصل می ناید سخنوصل اگر خواھم نہ او ماند نہ من‘‘
حرف وصل او را ز خود بیگانہ کردتازہ شد اندر دل او سوز و درد
اندکی غلطید اندر دود خویشباز گم کردید اندر دود خویش
نالہ ئی زان دود پیچان شد بلندای خنک جانی کہ گردد درد مند
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Javid Nama — نمودار شدن خواجۂ اہل فراق ابلیس — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Javid Nama — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • javid-nama: published English translation by آربری — Published digital poem page (p97h9fvy.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • javid-nama: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (p97h9fvy.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Javid Nama