اہل مریخ

English title: The Martians

Translations
چشم را یک لحظہ بستم اندر آباندکی از خود گسستم اندر آب
رخت بردم زی جہانی دیگریبا زمان و با مکانے دیگری
آفتاب ما بہ آفاقش رسیدروز و شب را نوع دیگر آفرید
تن ز رسم و راہ جان بیگانہ ایستدر زمان و از زمان بیگانہ ایست
جان ما سازد بہر سوزی کہ ہستوقت او خرم بہر روزی کہ ہست
می نگردد کہنہ از پرواز روزروزہا از نور او عالم فروز
روز و شب را گردش پیہم ازوستسیر او کن زانکہ ہر عالم ازوست
مرغزاری با رصدگاہ بلنددور بین او ثریا در کمند
خلوت نہ گنبد خضراست اینیا سواد خاکدان ماست این
گاہ جستم وسعت او را کرانگاہ دیدم در فضای آسمان
پیر روم آن مرشد اہل نظرگفت ’’مریخ است این عالم نگر
چون جہان ما طلسم رنگ و بوستصاحب شہر و دیار و کاخ و کوست
ساکنانش چون فرنگان ذوفنوندر علوم جان و تن از ما فزون
بر زمان و بر مکان قاہرترندزانکہ در علم فضا ماہرترند
بر وجودش آنچنان پیچیدہ اندہر خم و پیچ فضا را دیدہ اند
خاکیان را دل بہ بند آب و گلاندرین عالم بدن در بند دل
چون دلی در آب و گل منزل کندہر چہ می خواہد بہ آب و گل کند
مستی و ذوق و سرور از حکم جانجسم را غیب و حضور از حکم جان
در جھان ما دو تا آمد وجودجان و تن آن بی نمود آن با نمود
خاکیان را جان و تن مرغ و قفسفکر مریخی یک اندیش است و بس
چون کسی را میرسد روز فراقچسصت تر می گردد از سوز فراق
یک دو روزی پیشتر از آن مرگمی کند پیش کسان اعلان مرگ
جانشان پروردۂ اندام نیستلاجرم خو کردۂ اندام نیست
تن بخویش اندر کشیدن مردن استاز جہان در خود رمیدن مردن است
برتر از فکر تو آمد این سخنزانکہ جان تست محکوم بدن
رخت اینجا یکدو دم باید گشاداینچین فرصت خدا کس را نداد
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Javid Nama — اہل مریخ — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Javid Nama — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • javid-nama: published English translation by آربری — Published digital poem page (5zx6bj7a.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • javid-nama: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (5zx6bj7a.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Javid Nama