حکمت خیرکثیر است

English title: WISDOM IS A GREAT GOOD

Translations
گفت حکمت را خدا خیر کثیرہر کجا این خیر را بینی بگیر
علم حرف و صوت را شہپر دہدپاکی گوہر بہ نا گوہر دھد
علم را بر اوج افلاک است رہتا ز چشم مہر بر کندد نگہ
نسخۂ او نسخۂ تفسیر کلبستۂ تدبیر او تقدیر کل
دشت را گوید حبابی دہ ، دہدبحر را گوید سرابی دہ ، دہد
چشم او بر واردات کائناتتا ببیند محکمات کائنات
دل اگر بندد بہ حق پیغمبری استور ز حق بیگانہ گردد کافری است
علم را بی سوز دل خوانی شر استنور او تاریکی بحر و بر است
عالمی از غاز او کور و کبودفرودینش برگ ریز ہست و بود
بحر و دشت و کوہسار و باغ و راغاز بم طیارۂ او داغ داغ
سینہ افرنگ را ناری ازوستلذت شبخون و یلغاری ازوست
سیر واژونی دھد ایام رامی برد سرمایۂ اقوام را
قوتش ابلیس را یاری شودنور ، نار از صحبت ناری شود
کشتن ابلیس کاری مشکل استزانکہ او گم اندر اعماق دل است
خوشتر آن باشد مسلمانش کنیکشتۂ شمشیر قرآنش کنی
از جلال بی جمالی الاماناز فراق بی وصالی الامان
علم بی عشق است از طاغوتیانعلم با عشق است از لاہوتیان
بی محبت علم و حکمت مردہ ئیعقل تیری بر ہدف ناخوردہ ئی
کور را بینندہ از دیدار کنبولہب را حیدر کرار کن

زندہ رود

محکماتش وانمودی از کتابہست آن عالم ہنوز اندر حجاب
پردہ را از چہرہ نگشاید چرااز ضمیر ما برون ناید چرا
پیش ما یک عالم فرسودہ ایستملت اندر خاک او آسودہ ایست
رفت سوز سینۂ تاتار و کردیا مسلمان مرد یا قرآن بمرد

سعید حلیم پاشا

دین حق از کافری رسوا تر استزانکہ ملا مؤمن کافر گر است
شبنم ما در نگاہ ما یم استاز نگاہ او یم ما شبنم است
از شگرفیہای آن قرآن فروشدیدہ ام روح الامین را در خروش
زانسوی گردون دلش بیگانہ ئےنزد او ام الکتاب افسانہ ئی
بی نصیب از حکمت دین نبیآسمانش تیرہ از بی کوکبی
کم نگاہ و کور ذوق و ھرزہ گردملت از قال و اقولش فرد فرد
مکتب و ملا و اسرار کتابکور مادر زاد و نور آفتاب
دین کافر فکر و تدبیر جھاددین ملا فی سبیل اﷲ فساد
مرد حق جان جھان چار سویآن بخلوت رفتہ را از من بگوی
ای ز افکار تو مؤمن را حیاتاز نفسہای تو ملت را ثبات
حفظ قرآن عظیم آئین تستحرف حق را فاش گفتن دین تست
تو کلیمی چند باشی سرنگوندست خویش از آستین آور برون
سر گذشت ملت بیضا بگویبا غزال از وسعت صحرا بگوی
فطرت تو مستنیر از مصطفی استباز گو آخر مقام ما کجاست
مرد حق از کس نگیرد رنگ و بومرد حق از حق پذیرد رنگ و بو
ہر زمان اندر تنش جانی دگرہر زمان او را چو حق شانی دگر
رازہا با مرد مؤمن باز گوےشرح رمز ’’کل یوم‘‘ باز گوی
جز حرم منزل ندارد کاروانغیر حق در دل ندارد کاروان
من نمی گویم کہ راہش دیگر استکاروان دیگر نگاہش دیگر است

افغانی

از حدیث مصطفی داری نصیبدین حق اندر جھان آمد غریب
با تو گویم معنی این حرف بکرغربت دین نیست فقر اہل ذکر
بہر آن مردی کہ صاحب جستجوستغربت دین ندرت آیات اوست
غربت دین ہر زمان نوع دگرنکتہ را دریاب اگر داری نظر
دل بہ آیات مبین دیگر ببندتا بگیری عصر نو را در کمند
کس نمی داند ز اسرار کتابشرقیان ہم غربیان در پیچ و تاب
روسیان نقش نوی انداختندآب و نان بردند و دین در باختند
حق ببین حق گوی و غیر از حق مجوییک دو حرف از من بہ آن ملت بگوی
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Javid Nama — حکمت خیرکثیر است — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Javid Nama — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • javid-nama: published English translation by آربری — Published digital poem page (ivo8zks1.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • javid-nama: published Urdu translation by میاں عبدالرشید — Published digital poem page (ivo8zks1.json); retrieved 2026-10-05.Translation by میاں عبدالرشید; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Javid Nama