شرق و غرب

English title: EAST AND WEST

Translations
غربیان را زیرکی ساز حیاتشرقیان را عشق راز کائنات
زیرکی از عشق گردد حق شناسکار عشق از زیرکی محکم اساس
عشق چون با زیرکی ھمبر شودنقشبند عالم دیگر شود
خیز و نقش عالم دیگر بنہعشق را با زیرکی آمیز دہ
شعلۂ افرنگیان نم خوردہ ایستچشم شان صاحب نظر دل مردہ ایست
زخمہا خوردند از شمشیر خویشبسمل افتادند چون نخچیر خویش
سوز و مستی را مجو از تاک شانعصر دیگر نیست در افلاک شان
زندگی را سوز و ساز از نار تستعالم نو آفریدن کار تست
مصطفی کو از تجدد می سرودگفت نقش کہنہ را باید زدود
نو نگردد کعبہ را رخت حیاتگر ز افرنگ آیدش لات و منات
ترک را آہنگ نو در چنگ نیستتازہ اش جز کہنۂ افرنگ نیست
سینہ او را دمے دیگر نبوددر ضمیرش عالمی دیگر نبود
لا جرم با عالم موجود ساختمثل موم از سوز این عالم گداخت
طرفگی ہا در نھاد کائناتنیست از تقلید ، تقویم حیات
زندہ دل خلاق اعصار و دہورجانش از تقلید گردد بی حضور
چون مسلمانان اگر داری جگردر ضمیر خویش و در قرآن نگر
صد جہان تازہ در آیات اوستعصرہا پیچیدہ در آنات اوست
یک جہانش عصر حاضر را بس استگیر اگر در سینہ دل معنی رس است
بندۂ مومن ز آیات خداستہر جھان اندر بر او چون قباست
چون کہن گردد جہانے در برشمی دہد قرآن جہانی دیگرش

زندہ رود

زورق ما خاکیان بی ناخداستکس نداند عالم قرآن کجاست

افغانی

عالمی در سینۂ ما گم ہنوزعالمی در انتظار قم ہنوز
عالمی بے امیتاز خون و رنگشام او روشن تر از صبح فرنگ
عالمی پاک از سلاطین و عبیدچون دل مؤمن کرانش ناپدید
عالمی رعنا کہ فیض یک نظرتخم او افکند در جان عمر
لایزال و وارداتش نو بہ نوبرگ و بار محکماتش نو بہ نو
باطن او از تغیر بی غمیظاھر او انقلاب ہر دمی
اندرون تست آن عالم نگرمی دہم از محکمات او خبر
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Javid Nama — شرق و غرب — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Javid Nama — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • javid-nama: published English translation by آربری — Published digital poem page (egyc6b2f.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • javid-nama: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (egyc6b2f.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Javid Nama