تمہید آسمانے نخستین روز آفرینش نکوہش می کند آسمان زمین را

English title: On the first day of creation Heaven rebukes Earth

Translations
زندگی از لذت غیب و حضوربست نقش این جہان نزد و دور
آنچنان تار نفس از ہم گسیخترنگ حیرت خانۂ ایام ریخت
ہر کجا از ذوق و شوق خود گرینعرۂ ’’من دیگرم ، تو دیگری‘‘
ماہ و اختر را خرام آموختندصد چراغ اندر فضا افروختند
بر سپہر نیلگون زد آفتابخیمۂ زر بفت با سیمین طناب
از افق صبح نخستین سر کشیدعالم نو زادہ را در بر کشید
ملک آدم خاکدانی بود و بسدشت او بی کاروانی بود و بس
نی بہ کوہی آب جوئی در ستیزنی بہ صحرائی سحابے ریزریز
نی سرود طایران در شاخسارنی رم آہو میان مرغزار
بی تجلی ہای جان بحر و برشدود پیچان طیلسان پیکرش
سبزہ باد فرودین نادیدہ ئیاندر اعماق زمین خوابیدہ ئی
طعنہ ئی زد چرخ نیلی بر زمینروزگار کس ندیدم این چنین
چون تو در پہنای من کوری کجاجز بہ قندیلم ترا نوری کجا
خاک اگر الوند شد جز خاک نیستروشن و پایندہ چون افلاک نیست
یا بزی با ساز و برگ دلبرییا بمیر از ننگ و عار کمتری
شد زمین از طعنۂ گردون خجلنا امید و دل گران و مضمحل
پیش حق از درد بے نوری تپیدتا ندانی ز آنسوی گردون رسید
ای امینی از امانت بی خبرغم مخور اندر ضمیر خود نگر
روز ہا روشن ز غوغای حیاتنی از آن نوری کہ بینی در جہات
نور صبح از آفتاب داغ دارنور جان پاک از غبار روزگار
نور جان بے جادہ ہا اندر سفراز شعاع مہر و مہ سیار تر
شستہ ئی از لوح جان نقش امیدنور جان از خاک تو آید پدید
عقل آدم بر جہان شبخون زندعشق او بر لامکان شبخون زند
راہ دان اندیشۂ او بی دلیلچشم او بیدار تر از جبرئیل
خاک و در پرواز مانند ملکیک رباط کہنہ در راہش فلک
می خلد اندر وجود آسمانمثل نوک سوزن اندر پرنیان
داغہا شوید ز دامان وجودبی نگاہ او جھان کور و کبود
گرچہ کم تسبیح و خونریز است اوروزگاران را چو مہمیز است او
چشم او روشن شود از کائناتتا ببیند ذات را اندر صفات
’’ہر کہ عاشق شد جمال ذات رااوست سید جملہ موجودات را‘‘
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Javid Nama — تمہید آسمانے نخستین روز آفرینش نکوہش می کند آسمان زمین را — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Javid Nama — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • javid-nama: published English translation by آربری — Published digital poem page (rxksrg5t.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • javid-nama: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (rxksrg5t.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Javid Nama