مناجات

English title: PRAYER

Translations
آدمی اندر جہان ہفت رنگہر زمان گرم فغان مانند چنگ
آرزوی ھم نفس می سوزدشنالہ ہای دل نواز آموزدش
لیکن این عالم کہ از آب و گل استکی توان گفتن کہ دارای دل است
بحر و دشت و کوہ و کہ خاموش و کرآسمان و مہر و مہ خاموش و کر
گرچہ بر گردون ہجوم اختر استہر یکی از دیگری تنھا تر است
ہر یکے مانند ، بیچارہ ایستدر فضای نیلگون آوارہ ایست
کاروان برگ سفر ناکردہ سازبیکران افلاک و شب ہا دیر یاز
این جہان صید است و صیادیم مایا اسیر رفتہ از یادیم ما
زار نالیدم صدائے برنخاستہم نفس فرزند آدم را کجاست
دیدہ ام روز جہان چار سویآنکہ نورش بر فروزد کاخ و کوی
از رم سیارہ ئی او را وجودنیست الا اینکہ گوئی رفت و بود
ای خوش آن روزی کہ از ایام نیستصبح او را نیمروز و شام نیست
روشن از نورش اگر گردد روانصوت را چون رنگ دیدن میتوان
غیب ہا از تاب او گردد حضورنوبت او لایزال و بے مرور
ای خدا روزی کن آن روزی مراوارہان زین روز بے سوزی مرا
آیۂ تسخیر اندر شأن کیست؟این سپہر نیلگون حیران کیست؟
رازدان علم الاسما کہ بودمست آن ساقی و آن صہبا کہ بود
برگزیدے از ہمہ عالم کرا؟کردی از راز درون محرم کرا؟
ای ترا تیری کہ ما را سینہ سفتحرف از ’’ادعونی‘‘ کہ گفت و با کہ گفت؟
روی تو ایمان من قرآن منجلوہ ئی داری دریغ از جان من
از زیان صد شعاع آفتابکم نمیگردد متاع آفتاب
عصر حاضر را خرد زنجیر پاستجان بیتابی کہ من دارم کجاست؟
عمر ہا بر خویش می پیچد وجودتا یکی بیتاب جان آید فرود
گر نرنجے این زمین شورہ زارنیست تخم آرزو را سازگار
از درون این گل بی حاصلیبس غنیمت دان اگر روید دلی
تو مہے اندر شبستانم گذریک زمان بی نوری جانم نگر
شعلہ را پرہیز از خاشاک چیست؟برق را از برفتادن باک چیست؟
زیستم تا زیستم اندر فراقوانما آنسوی این نیلی رواق
بستہ در ہا را برویم باز کنخاک را با قدسیان ہمراز کن
آتشی در سینۂ من برفروزعود را بگذار و ھیزم را بسوز
باز بر آتش بنہ عود مرادر جھان آشفتہ کن دود مرا
آتش پیمانۂ من تیز کنبا تغافل یک نگہ آمیز کن
ما ترا جوئیم و تو از دیدہ دورنی غلط ، ما کور و تو اندر حضور
یا گشا این پردۂ اسرار رایا بگیر این جان بے دیدار را
نخل فکرم ناامید از برگ و بریا تبر بفرست یا باد سحر
عقل دادی ھم جنونی دہ مرارہ بہ جذب اندرونی دہ مرا
علم در اندیشہ می گیرد مقامعشق را کاشانہ قلب لاینام
علم تا از عشق برخودار نیستجز تماشا خانۂ افکار نیست
این تماشا خانہ سحر سامری استعلم بی روح القدس افسونگری است
بی تجلی مرد دانا رہ نبرداز لکد کوب خیال خویش مرد
بی تجلی زندگی رنجوری استعقل مہجوری و دین مجبوری است
این جہان کوہ و دشت و بحر و برما نظر خواہیم و او گوید خبر
منزلی بخش ای دل آوارہ راباز دہ با ماہ این مہپارہ را
گرچہ از خاکم نروید جز کلامحرف مہجوری نمی گردد تمام
زیر گردون خویش را یابم غریبز آنسوی گردون بگو ’’انی قریب‘‘
تا مثال مہر و مہ گردد غروباین جہات و این شمال و این جنوب
از طلسم دوش و فردا بگذرماز مہ و مھر و ثریا بگذرم
تو فروغ جاودان ما چون شراریک دو دم داریم و آن ہم مستعار
ای تو نشناسی نزاع مرگ و زیسترشک بر یزدان برد این بندہ کیست
بندۂ آفاق گیر و ناصبورنی غیاب او را خوش آید نی حضور
آنیم من جاودانی کن مرااز زمینی آسمانی کن مرا
ضبط در گفتار و کرداری بدہجادہ ہا پیداست رفتاری بدہ
آنچہ گفتم از جہانے دیگر استاین کتاب از آسمانی دیگر است
بحرم و از من کم آشوبی خطاستآنکہ در قعرم فرو آید کجاست
یک جہان بر ساحل من آرمیداز کران غیر از رم موجی ندید
من کہ نومیدم ز پیران کہندارم از روزی کہ میآید سخن
بر جوانان سہل کن حرف مرابہرشان پایاب کن ژرف مرا
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Javid Nama — مناجات — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Javid Nama — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • javid-nama: published English translation by آربری — Published digital poem page (1dbkdcaw.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • javid-nama: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (1dbkdcaw.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Javid Nama