در معنی اینکہ حیات ملیہ مرکز محسوس میخواہد و مرکز ملت اسلامیہ بیت الحرام است

English title: That the life of the community requires a visible focus, and that the focus of the Islamic community is Makkah’s sacred house

Translations
می گشایم عقدہ از کار حیاتسازمت آگاہ اسرار حیات
چون خیال از خود رمیدن پیشہ اشاز جہت دامن کشیدن پیشہ اش
در جھان دیر و زود آید چسانوقت او فردا و دی زاید چسان
گر نظر داری یکے بر خود نگرجز رم پیھم نہ ئی ای بیخبر
تا نماید تاب نامشہود خویششعلہ ی او پردہ بند از دود خویش
سیر او را تا سکون بیند نظرموج جویش بستہ آمد در گہر
آتش او دم بخویش اندر کشیدلالہ گردید و ز شاخی بر دمید
فکر خام تو گران خیز است و لنگتہمت گل بست بر پرواز رنگ
زندگی مرغ نشیمن ساز نیستطایر رنگ است و جز پرواز نیست
در قفس واماندہ و آزاد ھمبا نواہا می زند فریاد ہم
از پرش پرواز شوید دمبدمچارہ ی خود کردہ جوید دمبدم
عقدہ ہا خود می زند در کار خویشباز آسان می کند دشوار خویش
پا بگل گردد حیات تیزگامتا دو بالا گرددش ذوق خرام
سازہا خوابیدہ اندر سوز اودوش و فردا زادہ ی امروز او
دمبدم مشکل گر و آسان گذاردمبدم نو آفرین و تازہ کار
گرچہ مثل بو سراپایش رم استچون وطن در سینہ ئی گیرد دم است
رشتہ ہای خویش را بر خود تندتکمہ ئے گردد گرہ بر خود زند
در گرہ چون دانہ دارد برگ و برچشم بر خود وا کند گردد شجر
خلعتی از آب و گل پیدا کنددست و پا و چشم و دل پیدا کند
خلوت اندر تن گزیند زندگیانجمن ہا آفریند زندگی
ہمچنان آئین میلاد اممزندگی بر مرکزی آید بھم
حلقہ را مرکز چو جان در پیکر استخط او در نقطہ ی او مضمر است
قوم را ربط و نظام از مرکزیروزگارش را دوام از مرکزی
راز دار و راز ما بیت الحرمسوز ما ہم ساز ما بیت الحرم
چون نفس در سینہ او را پروریمجان شیرین است او ما پیکریم
تازہ رو بستان ما از شبنمشمزرع ما آب گیر از زمزمش
تاب دار از ذرہ ہایش آفتابغوطہ زن اندر فضایش آفتاب
دعوی او را دلیل استیم مااز براھین خلیل استیم ما
در جہان ما را بلند آوازہ کردبا حدوث ما قدم شیرازہ کرد
ملت بیضا ز طوفش ہم نفسہمچو صبح آفتاب اندر قفس
از حساب او یکی بسیاریتپختہ از بند یکی خودداریت
تو ز پیوند حریمی زندہ ئیتا طواف او کنی پایندہ ئی
در جہان جان امم جمعیت استدر نگر سر حرم جمعیت است
عبرتی ای مسلم روشن ضمیراز مآل امت موسی بگیر
داد چون آن قوم مرکز را ز دسترشتہ ی جمعیت ملت شکست
آنکہ بالید اندر آغوش رسلجزو او دانندہ ی اسرار کل
دہر سیلی بر بنا گوشش کشیدزندگی خون گشت و از چشمش چکید
رفت نم از ریشہ ہای تاک اوبید مجنون ہم نروید خاک او
از گل غربت زبان گم کردہ ئیہم نوا ہم آشیان گم کردہ ئی
شمع مرد و نوحہ خوان پروانہ اشمشت خاکم لرزد از افسانہ اش
ای ز تیغ جور گردون خستہ تنای اسیر التباس و وہم و ظن
پیرہن را جامہ احرام کنصبح پیدا از غبار شام کن
مثل آبا غرق اندر سجدہ شوآنچنان گم شو کہ یکسر سجدہ شو
مسلم پیشین نیازی آفریدتا بہ ناز عالم آشوبی رسید
در رہ حق پا بہ نوک خار خستگلستان در گوشہ ی دستار بست
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Rumuz-e-Bekhudi — در معنی اینکہ حیات ملیہ مرکز محسوس میخواہد و مرکز ملت اسلامیہ بیت الحرام است — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Rumuz-e-Bekhudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published English translation by آربری — Published digital poem page (o0bw2l8n.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (o0bw2l8n.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Rumuz-e-Bekhudi