در معنی اینکہ حسن سیرت ملیہ از تأدب بہ آداب محمدیہ است

English title: That a good communal character derives from discipline according to the manners of the Prophet

Translations
سائلی مثل قضای مبرمیبر در ما زد صدای پیہمی
از غضب چوبی شکستم بر سرشحاصل دریوزہ افتاد از برش
عقل در آغاز ایام شبابمی نیندیشد صواب و ناصواب
از مزاج من پدر آزردہ گشتلالہ زار چہرہ اش افسردہ گشت
بر لبش آہی جگر تابی رسیددر میان سینہ ی او دل تپید
کوکبی در چشم او گردید و ریختبر سر مژگان دمی تابید و ریخت
ہمچو آن مرغی کہ در فصل خزانلرزد از باد سحر در آشیان
در تنم لرزید جان غافلمرفت لیلای شکیب از محملم
گفت فردا امت خیرالرسلجمع گردد پیش آن مولای کل
غازیان ملت بیضای اوحافظان حکمت رعنای او
ہم شہیدانی کہ دین را حجت اندمثل انجم در فضای ملت اند
زاہدان و عاشقان دل فگارعالمان و عاصیان شرمسار
در میان انجمن گردد بلندنالہ ہای این گدای دردمند
ای صراطت مشکل از بی مرکبیمن چہ گویم چون مرا پرسد نبے
’’حق جوانی مسلمی با تو سپردکو نصیبی از دبستانم نبرد
از تو این یک کار آسان ہم نشدیعنی آن انبار گل آدم نشد‘‘
در ملامت نرم گفتار آن کریممن رہین خجلت و امید و بیم
اندکی اندیش و یاد آر ای پسراجتماع امت خیرالبشر
باز این ریش سفید من نگرلرزہ ی بیم و امید من نگر
بر پدر این جور نازیبا مکنپیش مولا بندہ را رسوا مکن
غنچہ ئی از شاخسار مصطفیگل شو از باد بھار مصطفی
از بہارش رنگ و بو باید گرفتبہرہ ئی از خلق او باید گرفت
مرشد رومی چہ خوش فرمودہ استآنکہ یم در قطرہ اش آسودہ است
’’مگسل از ختم رسل ایام خویشتکیہ کم کن بر فن و بر گام خویش‘‘
فطرت مسلم سراپا شفقت استدر جہان دست و زبانش رحمت است
آنکہ مہتاب از سر انگشتش دونیمرحمت او عام و اخلاقش عظیم
از مقام او اگر دور ایستیاز میان معشر ما نیستی
تو کہ مرغ بوستان ماستیہم صفیر و ھم زبان ماستی
نغمہ ئی داری اگر تنہا مزنجز بشاخ بوستان ما مزن
ہر چہ ہست از زندگی سرمایہ دارمیرد اندر عنصر ناسازگار
بلبل استی در چمن پرواز کننغمہ ئی با ھم نوایان ساز کن
ور عقاب استی تہ دریا مزیجز بخلوت خانہ ی صحرا مزی
کوکبی ! می تاب بر گردون خویشپا منہ بیرون ز پیرامون خویش
قطرہ ی آبی گر از نیسان بریدر فضای بوستانش پروری
تا مثال شبنم از فیض بہارغنچہ ی تنگش بگیرد در کنار
از شعاع آسمان تاب سحرکز فسونش غنچہ می بندد شجر
عنصر نم بر کشی از جوہرشذوق رم از سالمات مضطرش
گوہرت جز موج آبی ہیچ نیستسعی تو غیر از سرابی ہیچ نیست
در یم اندازش کہ گردد گوہریتاب او لرزد چو تاب اختری
قطرہ ی نیسان کہ مہجور از یم استنذر خاشاکی مثال شبنم است
طینت پاک مسلمان گوہر استآب و تابش از یم پیغمبر است
آب نیسانی بہ آغوشش در آوز میان قلزمش گوہر بر آ
در جہان روشن تر از خورشید شوصاحب تابانی جاوید شو
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Rumuz-e-Bekhudi — در معنی اینکہ حسن سیرت ملیہ از تأدب بہ آداب محمدیہ است — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Rumuz-e-Bekhudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published English translation by آربری — Published digital poem page (6f0wp1vj.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published Urdu translation by میاں عبدالرشید — Published digital poem page (6f0wp1vj.json); retrieved 2026-10-05.Translation by میاں عبدالرشید; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Rumuz-e-Bekhudi