در معنی اینکہ در زمانہ انحطاط تقلید از اجتہاد اولی تر است

English title: That in times of decadence strict conformity is better than free speculation

Translations
عہد حاضر فتنہ ہا زیر سر استطبع ناپروای او آفت گر است
بزم اقوام کہن برھم ازوشاخسار زندگی بی نم ازو
جلوہ اش ما را ز ما بیگانہ کردساز ما را از نوا بیگانہ کرد
از دل ما آتش دیرینہ بردنور و نار لاالہ از سینہ برد
مضمحل گردد چو تقویم حیاتملت از تقلید می گیرد ثبات
راہ آبا رو کہ این جمعیت استمعنی تقلید ضبط ملت است
در خزان ای بی نصیب از برگ و باراز شجر مگسل بہ امید بھار
بحر گم کردی زیان اندیش باشحافظ جوی کم آب خویش باش
شاید از سیل قہستان برخوریباز در آغوش طوفان پروری
پیکرت دارد اگر جان بصیرعبرت از احوال اسرائیل گیر
گرم و سرد روزگار او نگرسختی جان نزار او نگر
خون گران سیر است در رگہای اوسنگ صد دہلیز و یک سیمای او
پنجہ ی گردون چو انگورش فشردیادگار موسے و ہارون نمرد
از نوای آتشینش رفت سوزلیکن اندر سینہ دم دارد ہنوز
زانکہ چون جمعیتش ازہم شکستجز براہ رفتگان محمل نبست
ای پریشان محفل دیرینہ اتمرد شمع زندگی در سینہ ات
نقش بر دل معنی توحید کنچارہ ی کار خود از تقلید کن
اجتہاد اندر زمان انحطاطقوم را برہم ہمی پیچد بساط
ز اجتہاد عالمان کم نظراقتدا بر رفتگان محفوظ تر
عقل آبایت ہوس فرسودہ نیستکار پاکان از غرض آلودہ نیست
فکر شان ریسد ہمی باریک ترورعشان با مصطفی نزدیک تر
ذوق جعفر کاوش رازی نماندآبروی ملت تازی نماند
تنگ بر ما رہگذار دین شد استہر لئیمی راز دار دین شد است
ای کہ از اسرار دین بیگانہ ئیبا یک آئین ساز اگر فرزانہ ئی
من شنیدستم ز نباض حیاتاختلاف تست مقراض حیات
از یک آئینی مسلمان زندہ استپیکر ملت ز قرآن زندہ است
ما ھمہ خاک و دل آگاہ اوستاعتصامش کن کہ حبل اللہ اوست
چون گہر در رشتہ ی او سفتہ شوورنہ مانند غبار آشفتہ شو
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Rumuz-e-Bekhudi — در معنی اینکہ در زمانہ انحطاط تقلید از اجتہاد اولی تر است — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Rumuz-e-Bekhudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published English translation by آربری — Published digital poem page (v3m6z8d7.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (v3m6z8d7.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Rumuz-e-Bekhudi