در معنی اینکہ نظام ملت غیر از آئین صورت نبندد و آئین ملت محمدیہ قرآن است

English title: That the organization of the community is only possible though law, and that the law of the Muhammadan Community is the Quran

Translations
ملتی را رفت چون آئین ز دستمثل خاک اجزای او از ہم شکست
ہستی مسلم ز آئین است و بسباطن دین نبی این است و بس
برگ گل شد چون ز آئین بستہ شدگل ز آئین بستہ شد گلدستہ شد
نغمہ از ضبط صدا پیداستیضبط چون رفت از صدا غوغاستی
در گلوی ما نفس موج ہواستچون ہوا پابند نی گردد ، نواست
تو ہمی دانی کہ آئین تو چیست؟زیر گردون سر تمکین تو چیست؟
آن کتاب زندہ قرآن حکیمحکمت او لایزال است و قدیم
نسخہ ی اسرار تکوین حیاتبی ثبات از قوتش گیرد ثبات
حرف او را ریب نی تبدیل نیآیہ اش شرمندہ ی تأویل نی
پختہ تر سودای خام از زور اودر فتد با سنگ ، جام از زور او
می برد پابند و آزاد آوردصید بندان را بفریاد آورد
نوع انسان را پیام آخرینحامل او رحمة للعالمین
ارج می گیرد ازو ناارجمندبندہ را از سجدہ سازد سر بلند
رہزنان از حفظ او رہبر شدنداز کتابی صاحب دفتر شدند
دشت پیمایان ز تاب یک چراغصد تجلی از علوم اندر دماغ
آنکہ دوش کوہ بارش بر نتافتسطوت او زہرہ ی گردون شکافت
بنگر آن سرمایہ ی آمال ماگنجد اندر سینہ ی اطفال ما
آن جگر تاب بیابان کم آبچشم او احمر ز سوز آفتاب
خوشتر از آہو رم جمازہ اشگرم چون آتش دم جمازہ اش
رخت خواب افکندہ در زیر نخیلصبحدم بیدار از بانگ رحیل
دشت سیر از بام و در ناآشناہرزہ گردد از حضر ناآشنا
تا دلش از گرمی قرآن تپیدموج بیتابش چو گوہر آرمید
خواند ز آیات مبین او سبقبندہ آمد ‘ خواجہ رفت از پیش حق
از جہانبانی نوازد ساز اومسند جم گشت پا انداز او
شہر ہا از گرد پایش ریختندصد چمن از یک گلش انگیختند
ای گرفتار رسوم ایمان توشیوہ ہای کافری زندان تو
قطع کردی امر خود را در زبرجادہ پیمای الی ’’شئی نکر‘‘
گر تو میخواہی مسلمان زیستننیست ممکن جز بقرآن زیستن
صوفی پشمینہ پوش حال مستاز شراب نغمہ ی قوال مست
آتش از شعر عراقی در دلشدر نمی سازد بقرآن محفلش
از کلاہ و بوریا تاج و سریرفقر او از خانقاہان باج گیر
واعظ دستان زن افسانہ بندمعنی او پست و حرف او بلند
از خطیب و دیلمی گفتار اوبا ضعیف و شاذ و مرسل کار او
از تلاوت بر تو حق دارد کتابتو ازو کامی کہ میخواہی بیاب
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Rumuz-e-Bekhudi — در معنی اینکہ نظام ملت غیر از آئین صورت نبندد و آئین ملت محمدیہ قرآن است — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Rumuz-e-Bekhudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published English translation by آربری — Published digital poem page (ij2x8gye.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (ij2x8gye.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Rumuz-e-Bekhudi