در معنی اینکہ چون ملت محمدیہ مؤسس بر توحید و رسالت است پس نہایت مکانی ندارد

English title: That since the Muhammadan Community is founded upon belief in one god and apostleship, therefore it is not bounded by space

Translations
جوہر ما با مقامی بستہ نیستبادہ ی تندش بجامی بستہ نیست
ہندی و چینی سفال جام ماسترومی و شامی گل اندام ماست
قلب ما از ہند و روم و شام نیستمرز و بوم او بجز اسلام نیست
پیش پیغمبر چو کعب پاک زادھدیہ یی آورد از بانت سعاد
در ثنایش گوہر شب تاب سفتسیف مسلول از سیوف الہند گفت
آن مقامش برتر از چرخ بلندنامدش نسبت بہ اقلیمی پسند
گفت سیف من سیوف اللہ گوحق پرستی جز براہ حق مپو
ہمچنان آن رازدان جزو و کلگرد پایش سرمہ ی چشم رسل
گفت با امت ز دنیای شمادوست دارم طاعت و طیب و نسا
گر ترا ذوق معانی رھنماستنکتہ ئی پوشیدہ در حرف ’’شما‘‘ست
یعنی آن شمع شبستان وجودبود در دنیا و از دنیا نبود
جلوہ ی او قدسیان را سینہ سوزبود اندر آب و گل آدم ہنوز
من ندانم مرز و بوم او کجاستاین قدر دانم کہ با ما آشناست
این عناصر را جہان ما شمردخویشتن را میہمان ما شمرد
زانکہ ما از سینہ جان گم کردہ ایمخویش را در خاکدان گم کردہ ایم
مسلم استی دل بہ اقلیمی مبندگم مشو اندر جہان چون و چند
می نگنجد مسلم اندر مرز و بومدر دل او یاوہ گردد شام و روم
دل بدست آور کہ در پہنای دلمی شود گم این سرای آب و گل
عقدہ ی قومیت مسلم گشوداز وطن آقای ما ہجرت نمود
حکمتش یک ملت گیتی نوردبر اساس کلمہ ئی تعمیر کرد
تا ز بخششہای آن سلطان دینمسجد ما شد ھمہ روی زمین
آنکہ در قرآن خدا او را ستودآن کہ حفظ جان او موعود بود
دشمنان بی دست و پا از ہیبتشلرزہ بر تن از شکوہ فطرتش
پس چرا از مسکن آبا گریختتو گمان داری کہ از اعدا گریخت
قصہ گویان حق ز ما پوشیدہ اندمعنی ہجرت غلط فہمیدہ اند
ہجرت آئین حیات مسلم استاین ز اسباب ثبات مسلم است
معنی او از تنک آبی رم استترک شبنم بہر تسخیر یم است
بگذر از گل گلستان مقصود تستاین زیان پیرایہ بند سود تست
مہر را آزادہ رفتن آبروستعرصہ ی آفاق زیر پای اوست
ہمچو جو سرمایہ از باران مخواہبیکران شو در جہان پایان مخواہ
بود بحر تلخ رو یک سادہ دشتساحلی ورزید و از شرم آب گشت
بایدت آہنگ تسخیر ھمہتا تو می باشی فراگیر ھمہ
صورت ماہی بہ بحر آباد شویعنی از قید مقام آزاد شو
ہر کہ از قید جہات آزاد شدچون فلک در شش جہت آباد شد
بوی گل از ترک گل جولانگر استدر فراخای چمن خود گسترست
ای کہ یک جا در چمن انداختیمثل بلبل با گلی در ساختی
چون صبا بار قبول از دوش گیرگلشن اندر حلقہ ی آغوش گیر
از فریب عصر نو ہشیار باشرہ فتد ای رہرو ہشیار باش
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Rumuz-e-Bekhudi — در معنی اینکہ چون ملت محمدیہ مؤسس بر توحید و رسالت است پس نہایت مکانی ندارد — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Rumuz-e-Bekhudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published English translation by آربری — Published digital poem page (199h7rh3.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (199h7rh3.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Rumuz-e-Bekhudi