حکایت شیر و شہنشاہ عالمگیررحمة اﷲ علیہ

English title: Emperor Alamgir and the tiger

Translations
شاہ عالمگیر گردون آستاناعتبار دودمان گورگان
پایہ ی اسلامیان برتر ازواحترام شرع پیغمبر ازو
در میان کارزار کفر و دینترکش ما را خدنگ آخرین
تخم الحادی کہ اکبر پروریدباز اندر فطرت دارا دمید
شمع دل در سینہ ہا روشن نبودملت ما از فساد ایمن نبود
حق گزید از ہند عالمگیر راآن فقیر صاحب شمشیر را
از پی احیای دین مأمور کردبہر تجدید یقین مأمور کرد
برق تیغش خرمن الحاد سوختشمع دین در محفل ما بر فروخت
کور ذوقان داستانہا ساختندوسعت ادراک او نشناختند
شعلہ ی توحید را پروانہ بودچون براہیم اندرین بتخانہ بود
در صف شاہنشان یکتاستیفقر او از تربتش پیداستی
روزی آن زیبندہ ی تاج و سریرآن سپہدار و شہنشاہ و فقیر
صبحگاہان شد بہ سیر بیشہ ئیبا پرستاری وفا اندیشہ ئی
سر خوش از کیفیت باد سحرطایران تسبیح خوان بر ہر شجر
شاہ رمز آگاہ شد محو نمازخیمہ بر زد در حقیقت از مجاز
شیر ببر آمد پدید از طرف دشتاز خروش او فلک لرزندہ گشت
بوی انسان دادش از انسان خبرپنجہ عالمگیر را زد بر کمر
دست شہ نادیدہ خنجر بر کشیدشرزہ شیری را شکم از ھم درید
دل بخود راہی نداد اندیشہ راشیر قالین کرد شیر بیشہ را
باز سوی حق رمید آن ناصبوربود معراجش نماز با حضور
این چنین دل خود نما و خود شکندارد اندر سینہ ی مؤمن وطن
بندہ ی حق پیش مولا لاستیپیش باطل از نعم بر جاستی
تو ہم ای نادان دلی آور بدستشاہدی را محملی آور بدست
خویش را در باز و خود را بازگیردام گستر از نیاز و ناز گیر
عشق را آتش زن اندیشہ کنروبہ حق باش و شیری پیشہ کن
خوف حق عنوان ایمان است و بسخوف غیر از شرک پنہان است و بس
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Rumuz-e-Bekhudi — حکایت شیر و شہنشاہ عالمگیررحمة اﷲ علیہ — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Rumuz-e-Bekhudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published English translation by آربری — Published digital poem page (qar0zv10.json); retrieved 2026-10-05.Translation by آربری; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • rumuz-e-bekhudi: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (qar0zv10.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Rumuz-e-Bekhudi