لا الہ الا اﷲ

English title: THERE IS NO DEITY EXCEPT GOD

Translations
نکتہ ئی میگویم از مردان حالامتان را ’’لا‘‘ جلال ’’الا‘‘ جمال
لا و الا احتساب کائناتلا و الا فتح باب کائنات
ہر دو تقدیر جہان کاف و نونحرکت از لا زاید از الا سکون
تا نہ رمز لاالہ آید بدستبند غیر اﷲ را نتوان شکست
در جہان آغاز کار از حرف لاستاین نخستین منزل مرد خداست
ملتی کز سوز او یک دم تپیداز گل خود خویش را باز آفرید
پیش غیر اﷲ ’’لا‘‘ گفتن حیاتتازہ از ہنگامۂ او کائنات
از جنونش ہر گریبان چاک نیستدر خور این شعلہ ہر خاشاک نیست
جذبۂ او در دل یک زندہ مردمی کند صد رہ نشین را رہ نورد
بندہ را با خواجہ خواہی در ستیزتخم ’’لا‘‘ در مشت خاک او بریز
ہر کرا این سوز باشد در جگرہولش از ہول قیامت بیشتر
لا مقام ضربہای پی بہ پیاین غو رعد است نی آواز نی
ضرب او ہر ’’بود‘‘ را سازد ’’نبود‘‘تا برون آئی ز گرداب وجود
با تو میگویم ز ایام عربتا بدانی پختہ و خام عرب
ریز ریز از ضرب او لات و مناتدر جہات آزاد از بند جہات
ہر قبای کہنہ چاک از دست اوقیصر و کسری ھلاک از دست او
گاہ دشت از برق و بارانش بدردگاہ بحر از زور طوفانش بدرد
عالمی در آتش او مثل خساین ہمہ ہنگامہ ’’لا‘‘ بود و بس
اندرین دیر کہن پیھم تپیدتا جھانی تازہ ئی آمد پدید
بانگ حق از صبح خیزیہای اوستہر چہ ہست از تخم ریزیہای اوست
اینکہ شمع لالہ روشن کردہ انداز کنار جوی او آوردہ اند
لوح دل از نقش غیر اﷲ شستاز کف خاکش دو صد ہنگامہ رست
ہمچنان بینی کہ در دور فرنگبندگی با خواجگی آمد بہ جنگ
روس را قلب و جگر گردیدہ خوناز ضمیرش حرف ’’لا‘‘ آمد برون
آن نظام کہنہ را برہم زد استتیز نیشی بر رگ عالم زد است
کردہ ام اندر مقاماتش نگہلا سلاطین ، لا کلیسا ، لا الہ
فکر او در تند باد ’’لا‘‘ بماندمرکب خود را سوی ’’الا‘‘ نراند
آیدش روزی کہ از زور جنونخویش را زین تند باد آرد برون
در مقام ’’لا‘‘ نیاساید حیاتسوی الا می خرامد کائنات
لا و الا ساز و برگ امتاننفی بی اثبات مرگ امتان
در محبت پختہ کی گردد خلیلتا نگردد لا سوی الا دلیل
ایکہ اندر حجرہ ہا سازی سخننعرہ لا پیش نمرودی بزن
این کہ می بینی نیرزد با دو جواز جلال لا الہ آگاہ شو
ہر کہ اندر دست او شمشیر لاستجملہ موجودات را فرمانرواست
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Pas Che Bayad Kard and Musafir — لا الہ الا اﷲ — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Pas Che Bayad Kard and Musafir — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • pas-che-bayad-kard: published English translation by مخدوم حسان — Published digital poem page (5jac39e8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by مخدوم حسان; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • pas-che-bayad-kard: published Urdu translation by مخدوم حسان — Published digital poem page (5jac39e8.json); retrieved 2026-10-05.Translation by مخدوم حسان; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Pas Che Bayad Kard