تمہید

English title: INTRODUCTION

Translations
پیر رومی مرشد روشن ضمیرکاروان عشق و مستی را امیر
منزلش برتر ز ماہ و آفتابخیمہ را از کہکشان سازد طناب
نور قرآن در میان سینہ اشجام جم شرمندہ از آئینہ اش
از نے آن نی نواز پاکزادباز شوری در نھاد من فتاد
گفت ’’جانہا محرم اسرار شدخاور از خواب گران بیدار شد
جذبہ ہای تازہ او را دادہ اندبندہای کہنہ را بگشادہ اند
جز تو ای دانای اسرار فرنگکس نکو ننشست در نار فرنگ
باش مانند خلیل اﷲ مستہر کہن بتخانہ را باید شکست
امتان را زندگی جذب درونکم نظر این جذب را گوید جنون
ہیچ قومی زیر چرخ لاجوردبی جنون ذوفنون کاری نکرد
مؤمن از عزم و توکل قاہر استگر ندارد این دو جوہر کافر است
خیر را او باز میداند ز شراز نگاہش عالمی زیر و زبر
کوہسار از ضربت او ریز ریزدر گریبانش ھزاران رستخیز
تا می از میخانۂ من خوردہ ئےکہنگی را از تماشا بردہ ئے
در چمن زی مثل بو مستور و فاشدر میان رنگ پاک از رنگ باش
عصر تو از رمز جان آگاہ نیستدین او جز حب غیر اﷲ نیست
فلسفی این رمز کم فہمیدہ استفکر او بر آب و گل پیچیدہ است
دیدہ از قندیل دل روشن نکردپس ندید الا کبود و سرخ و زرد
ای خوش آن مردی کہ دل با کس ندادبند غیر اﷲ را از پا گشاد
سر شیری را نفہمد گاو و میشجز بہ شیران کم بگو اسرار خویش
با حریف سفلہ نتوان خورد میگرچہ باشد پادشاہ روم و ری
یوسف ما را اگر گرگے بردبہ کہ مردی ناکسی او را خرد
اہل دنیا بی تخیل بی قیاسبوریا بافان اطلس ناشناس
اعجمی مردی چہ خوش شعری سرودسوزد از تأثیر او جان در وجود
’’نالۂ عاشق بگوش مردم دنیابانگ مسلمانی و دیار فرنگ است‘‘
معنی دین و سیاست باز گویاہل حق را زین دو حکمت باز گوی
’’غم خور و نان غم افزایان مخورزانکہ عاقل غم خورد کودک شکر‘‘

رومی

خرقہ خود بار است بر دوش فقیرچون صبا جز بوی گل سامان مگیر
قلزمی با دشت و در پیہم ستیزشبنمی خود را بہ گلبرگی بریز
سر حق بر مرد حق پوشیدہ نیستروح مؤمن ہیچ میدانی کہ چیست؟
قطرۂ شبنم کہ از ذوق نمودعقدۂ خود را بدست خود گشود
از خودی اندر ضمیر خود نشسترخت خویش از خلوت افلاک بست
رخ سوی دریای بے پایان نکردخویشتن را در صدف پنہان نکرد
اندر آغوش سحر یکدم تپیدتا بکام غنچهٔ نورس چکید»
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Pas Che Bayad Kard and Musafir — تمہید — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Pas Che Bayad Kard and Musafir — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • Zinderood digital original: 55ndp725 — Cached digital poem page, retrieved 2026-10-05.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • pas-che-bayad-kard: published English translation by مخدوم حسان — Published digital poem page (55ndp725.json); retrieved 2026-10-05.Translation by مخدوم حسان; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • pas-che-bayad-kard: published Urdu translation by مخدوم حسان — Published digital poem page (55ndp725.json); retrieved 2026-10-05.Translation by مخدوم حسان; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • Sequence source correspondence: zinderood-resolved/55ndp725.json — Reviewed line-by-line source coordinates and reviewed spelling differences are retained in the sequence repair evidence packet.Edition evidence
Back to Pas Che Bayad Kard