حکایت نوجوانی از مرو کہ پیش حضرت سید مخدوم علی ھجویری رحمة اﷲ علیہ آمدہ از ستم اعدا فریاد کرد

English title: STORY OF A YOUNG MAN OF MERV WHO CAME TO THE SAINT ALI HAJWIRI (GOD HAVE MERCY ON HIM!) AND COMPLAINED THAT HE WAS OPPRESSED BY HIS ENEMIES.

Translations
سید ہجویر مخدوم امممرقد او پیر سنجر را حرم
بند ہای کوہسار آسان گسیختدر زمین ہند تخم سجدہ ریخت
عہد فاروق از جمالش تازہ شدحق ز حرف او بلند آوازہ شد
پاسبان عزت ام الکتاباز نگاہش خانہ ی باطل خراب
خاک پنجاب از دم او زندہ گشتصبح ما از مہر او تابندہ گشت
عاشق و ھم قاصد طیار عشقاز جبینش آشکار اسرار عشق
داستانی از کمالش سر کنمگلشنی در غنچہ ئی مضمر کنم
نوجوانی قامتش بالا چو سرووارد لاہور شد از شہر مرو
رفت پیش سید والا جنابتا رباید ظلمتش را آفتاب
گفت ’’محصور صف اعداستمدرمیان سنگہا میناستم
با من آموز ای شہ گردون مکانزندگی کردن میان دشمنان‘‘
پیر دانائی کہ در ذاتش جمالبستہ پیمان محبت با جلال
گفت ’’ای نامحرم از راز حیاتغافل از انجام و آغاز حیات
فارغ از اندیشہ ی اغیار شوقوت خوابیدہ ئی بیدار شو
سنگ چون بر خود گمان شیشہ کردشیشہ گردید و شکستن پیشہ کرد
ناتوان خود را اگر رہرو شمردنقد جان خویش با رہزن سپرد
تا کجا خود را شماری ماء و طیناز گل خود شعلہ ی طور آفرین
با عزیزان سرگران بودن چراشکوہ سنج دشمنان بودن چرا
راست می گویم عدو ہم یار تستہستی او رونق بازار تست
ہر کہ دانای مقامات خودی استفضل حق داند اگر دشمن قوی است
کشت انسان را عدو باشد سحابممکناتش را برانگیزد ز خواب
سنگ رہ آبست اگر ہمت قویستسیل را پست و بلند جادہ چیست؟
سنگ رہ گردد فسان تیغ عزمقطع منزل امتحان تیغ عزم
مثل حیوان خوردن ، آسودن چسودگر بخود محکم نہ ئے بودن چسود
خویش را چون از خودی محکم کنیتو اگر خواہی جہان برھم کنی
گر فنا خواہی ز خود آزاد شوگر بقا خواہی بخود آباد شو
چیست مردن از خودی غافل شدنتو چہ پنداری فراق جان و تن
در خودی کن صورت یوسف ، مقاماز اسیری تا شہنشاہی خرام
از خودی اندیش و مرد کار شومرد حق شو حامل اسرار شو
شرح راز از داستانہا می کنمغنچہ از زور نفس وا می کنم
’’خوشتر آن باشد کہ سر دلبرانگفتہ آید در حدیث دیگران‘‘
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Asrar-e-Khudi — حکایت نوجوانی از مرو کہ پیش حضرت سید مخدوم علی ھجویری رحمة اﷲ علیہ آمدہ از ستم اعدا فریاد کرد — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Asrar-e-Khudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • The Secrets of the Self (Asrár-i Khudí) — 1920 English edition; the Project Gutenberg transcription states it follows the second edition.Translation by Reynold A. Nicholson; Nicholson’s published English translation of Asrár-i Khudí; matched passages are credited to their numbered book sections and electronic-text line ranges.Source
  • asrar-e-khudi: published English translation by نکلسن — Published digital poem page (70bc4h9q.json); retrieved 2026-10-05.Translation by نکلسن; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • asrar-e-khudi: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (70bc4h9q.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Asrar-e-Khudi