حکایت درین معنی کہ مسئلۂ نفی خودی از مخترعات اقوام مغلوبۂ بنی نوع انسان است کہ بہ این طریق مخفی اخلاق اقوام غالبہ را ضعیف میسازند

English title: A TALE OF WHICH THE MORAL IS THAT NEGATION OF THE SELF IS A DOCTRINE INVENTED BY THE SUBJECT RACES OF MANKIND IN ORDER THAT BY THIS MEANS THEY MAY SAP AND WEAKEN THE CHARACTER OF THEIR RULERS.

Translations
آن شنیدستی کہ در عہد قدیمگوسفندان در علف زاری مقیم
از وفور کاہ نسل افزا بدندفارغ از اندیشہ ی اعدا بدند
آخر از ناسازی تقدیر میشگشت از تیر بلائی سینہ ریش
شیر ہا از بیشہ سر بیرون زدندبر علف زار بزان شبخون زدند
جذب و استیلا شعار قوت استفتح راز آشکار قوت است
شیر نر کوس شہنشاہی نواختمیش را از حریت محروم ساخت
بسکہ از شیران نیاید جز شکارسرخ شد از خون میش آن مرغزار
گوسفندی زیرکے فہمیدہ ئیکہنہ سالی گرگ باران دیدہ ئی
تنگدل از روزگار قوم خویشاز ستمہای ہژبران سینہ ریش
شکوہ ہا از گردش تقدیر کردکار خود را محکم از تدبیر کرد
بہر حفظ خویش مرد ناتوانحیلہ ہا جوید ز عقل کار دان
در غلامی از پی دفع ضررقوت تدبیر گردد تیز تر
پختہ چون گردد جنون انتقامفتنہ اندیشی کند عقل غلام
گفت با خود عقدہ ی ما مشکل استقلزم غمہای ما بی ساحل است
میش نتواند بزور از شیر رستسیم ساعد ما و او پولاد دست
نیست ممکن کز کمال وعظ و پندخوی گرگی آفریند گوسفند
شیر نر را میش کردن ممکن استغافلش از خویش کردن ممکن است
صاحب آوازہ ی الہام گشتواعظ شیران خون آشام گشت
نعرہ زد ای قوم کذاب اشربی خبر از یوم نحس مستمر
مایہ دار از قوت روحانیمبہر شیران مرسل یزدانیم
دیدہ ی بے نور را نور آمدمصاحب دستور و مأمور آمدم
توبہ از اعمال نا محمود کنای زیان اندیش فکر سود کن
ہر کہ باشد تند و زور آور شقی استزندگی مستحکم از نفی خودی است
روح نیکان از علف یابد غذاتارک اللحم است مقبول خدا
تیزی دندان ترا رسوا کنددیدہ ی ادراک را اعمی کند
جنت از بہر ضعیفان است و بسقوت از اسباب خسران است و بس
جستجوی عظمت و سطوت شر استتنگدستی از امارت خوشتر است
برق سوزان در کمین دانہ نیستدانہ گر خرمن شود فرزانہ نیست
ذرہ شو صحرا ، مشو گر عاقلیتا ز نور آفتابی بر خوری
ای کہ می نازی بذبح گوسفندذبح کن خود را کہ باشی ارجمند
زندگی را می کند نا پایدارجبر و قہر و انتقام و اقتدار
سبزہ پامال است و روید بار بارخواب مرگ از دیدہ شوید بار بار
غافل از خود شو اگر فرزانہ ئیگر ز خود غافل نہ ئی دیوانہ ئی
چشم بند و گوش بند و لب بہ بندتا رسد فکر تو بر چرخ بلند
این علفزار جہان ہیچ است ہیچتو برین موہوم ای نادان مپیچ
خیل شیر از سخت کوشی خستہ بوددل بذوق تن پرستی بستہ بود
آمدش این پند خواب آور پسندخورد از خامے فسون گوسفند
آنکہ کردی گوسفندان را شکارکرد دین گوسفندی اختیار
با پلنگان سازگار آمد علفگشت آخر گوہر شیری خزف
از علف آن تیزی دندان نماندہیبت چشم شرار افشان نماند
دل بتدریج از میان سینہ رفتجوہر آئینہ از آئینہ رفت
آن جنون کوشش کامل نماندآن تقاضای عمل در دل نماند
اقتدار و عزم و استقلال رفتاعتبار و عزت و اقبال رفت
پنجہ ہای آہنین بی زور شدمردہ شد دلہا و تنہا گور شد
زور تن کاہید و خوف جان فزودخوف جان سرمایہ ہمت ربود
صد مرض پیدا شد از بی ہمتیکوتہ دستی ، بیدلی ، دون فطرتی
شیر بیدار از فسون میش خفتانحطاط خویش را تہذیب گفت
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Asrar-e-Khudi — حکایت درین معنی کہ مسئلۂ نفی خودی از مخترعات اقوام مغلوبۂ بنی نوع انسان است کہ بہ این طریق مخفی اخلاق اقوام غالبہ را ضعیف میسازند — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Asrar-e-Khudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • The Secrets of the Self (Asrár-i Khudí) — 1920 English edition; the Project Gutenberg transcription states it follows the second edition.Translation by Reynold A. Nicholson; Nicholson’s published English translation of Asrár-i Khudí; matched passages are credited to their numbered book sections and electronic-text line ranges.Source
  • asrar-e-khudi: published English translation by نکلسن — Published digital poem page (yq6h1onh.json); retrieved 2026-10-05.Translation by نکلسن; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • asrar-e-khudi: published Urdu translation by حمیداللہ ہاشمی — Published digital poem page (yq6h1onh.json); retrieved 2026-10-05.Translation by حمیداللہ ہاشمی; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Asrar-e-Khudi