در بیان اینکہ خودی از عشق و محبت استحکام می پذیرد

English title: SHOWING THAT THE SELF IS STRENGTHENED BY LOVE

Translations
نقطۂ نوری کہ نام او خودی استزیر خاک ما شرار زندگی است
از محبت می شود پایندہ ترزندہ تر سوزندہ تر تابندہ تر
از محبت اشتعال جوہرشارتقای ممکنات مضمرش
فطرت او آتش اندوزد ز عشقعالم افروزی بیاموزد ز عشق
عشق را از تیغ و خنجر باک نیستاصل عشق از آب و باد و خاک نیست
در جہان ہم صلح و ہم پیکار عشقآب حیوان تیغ جوہر دار عشق
از نگاہ عشق خارا شق شودعشق حق آخر سراپا حق شود
عاشقی آموز و محبوبی طلبچشم نوحی قلب ایوبی طلب
کیمیا پیدا کن از مشت گلیبوسہ زن بر آستان کاملی
شمع خود را ہمچو رومی بر فروزروم را در آتش تبریز سوز
ہست معشوقی نہان اندر دلتچشم اگر دارے بیا بنمایمت
عاشقان او ز خوبان خوب ترخوشتر و زیباتر و محبوب تر
دل ز عشق او توانا می شودخاک ھمدوش ثریا می شود
خاک نجد از فیض او چالاک شدآمد اندر وجد و بر افلاک شد
در دل مسلم مقام مصطفی استآبروی ما ز نام مصطفی است
طور موجے از غبار خانہ اشکعبہ را بیت الحرم کاشانہ اش
کمتر از آنی ز اوقاتش ابدکاسب افزایش از ذاتش ابد
بوریا ممنون خواب راحتشتاج کسرے زیر پای امتش
در شبستان حرا خلوت گزیدقوم و آئین و حکومت آفرید
ماند شبہا چشم او محروم نومتا بہ تخت خسروی خوابیدہ قوم
وقت ہیجا تیغ او آہن گدازدیدہ ی او اشکبار اندر نماز
در دعای نصرت آمین تیغ اوقاطع نسل سلاطین تیغ او
در جھان آئین نو آغاز کردمسند اقوام پیشین در نورد
از کلید دین در دنیا گشادہمچو او بطن ام گیتی نزاد
در نگاہ او یکے بالا و پستبا غلام خویش بر یک خوان نشست
در مصافی پیش آن گردون سریردختر سردار طی آمد اسیر
پای در زنجیر و ہم بے پردہ بودگردن از شرم و حیا خم کردہ بود
دخترک را چون نبی بی پردہ دیدچادر خود پیش روی او کشید
ما از آن خاتون طی عریان تریمپیش اقوام جہان بی چادریم
روز محشر اعتبار ماست اودر جہان ہم پردہ دار ماست او
لطف و قہر او سراپا رحمتیآن بیاران این باعدا رحمتی
آن کہ بر اعدا در رحمت گشادمکہ را پیغام ’’لاتثریب‘‘ داد
ما کہ از قید وطن بیگانہ ایمچون نگہ نور دو چشمیم و یکیم
از حجاز و چین و ایرانیم ماشبنم یک صبح خندانیم ما
مست چشم ساقی بطحاستیمدر جہان مثل می و میناستیم
امتیازات نسب را پاک سوختآتش او این خس و خاشاک سوخت
چون گل صد برگ ما را بو یکیستاوست جان این نظام و او یکیست
سر مکنون دل او ما بدیمنعرۂ بی باکانہ زد افشا شدیم
شور عشقش در نے خاموش منمی تپد صد نغمہ در آغوش من
من چہ گویم از تولایش کہ چیستخشک چوبی در فراق او گریست
ہستی مسلم تجلے گاہ اوطور ہا بالد ز گرد راہ او
پیکرم را آفرید آئینہ اشصبح من از آفتاب سینہ اش
در تپید دمبدم آرام منگرم تر از صبح محشر شام من
ابر آذار است و من بستان اوتاک من نمناک از باران او
چشم در کشت محبت کاشتماز تماشا حاصلی برداشتم
خاک یثرب از دو عالم خوشتر استای خنک شہری کہ آنجا دلبر است
کشتہ ی انداز ملا جامیمنظم و نثر او علاج خامیم
شعر لبریز معانی گفتہ استدر ثنای خواجہ گوہر سفتہ است
’’نسخۂ کونین را دیباچہ اوستجملہ عالم بندگان و خواجہ اوست‘‘
کیفیت ہا خیزد از صبہای عشقہست ہم تقلید از اسمای عشق
کامل بسطام در تقلید فرداجتناب از خوردن خربوزہ کرد
عاشقی ؟ محکم شو از تقلید یارتا کمند تو شود یزدان شکار
اندکی اندر حرای دل نشینترک خود کن سوی حق ہجرت گزین
محکم از حق شو سوی خود گام زنلات و عزای ہوس را سر شکن
لشکری پیدا کن از سلطان عشقجلوہ گر شو بر سر فاران عشق
تا خدای کعبہ بنوازد تراشرح ’’انے جاعل‘‘ سازد ترا
Sources and translator credits
  • Original text transcription: Asrar-e-Khudi — در بیان اینکہ خودی از عشق و محبت استحکام می پذیرد — Digital transcription file at commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the source dataset does not identify the underlying print edition.Verified against this pinned digital transcription file; not checked against a print edition.Source
  • Iqbal Demystified source list: Asrar-e-Khudi — Pinned digital dataset commit 39d44fc0c2b8ca25769c4b36e6eac4d90cb42b35; the underlying print edition is not identified by the dataset.Community dataset list; not reconciled against a print edition.Source
  • The Secrets of the Self (Asrár-i Khudí) — 1920 English edition; the Project Gutenberg transcription states it follows the second edition.Translation by Reynold A. Nicholson; Nicholson’s published English translation of Asrár-i Khudí; matched passages are credited to their numbered book sections and electronic-text line ranges.Source
  • asrar-e-khudi: published English translation by نکلسن — Published digital poem page (u5851f8q.json); retrieved 2026-10-05.Translation by نکلسن; Published English translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
  • asrar-e-khudi: published Urdu translation by میاں عبدالرشید — Published digital poem page (u5851f8q.json); retrieved 2026-10-05.Translation by میاں عبدالرشید; Published Urdu translation credited on the Zinderood digital poem page; the exact source unit is recorded with each imported passage.Source
Back to Asrar-e-Khudi